Bağımsızlık yanlısı bir hareket olan “Stay Free Alberta”, Alberta’nın Kanada’dan ayrılıp ayrılmamasına ilişkin referandum başlatılması için yeterli sayıda imza topladığını açıkladı. Aktivistler, seçim yetkililerine yaklaşık 302 bin imza sundu.
Pazartesi günü Edmonton’daki Elections Alberta ofisine kamyon konvoyu eşliğinde ulaştırılan imzalar sırasında, 300’den fazla destekçi eyalet bayraklarıyla “Alberta güçlüdür” sloganları attı.
Toplanan imza sayısı, Alberta’nın vatandaş girişimi kuralları kapsamında gerekli olan 177 bin 732 imzanın oldukça üzerinde. Bu eşik, bir önceki eyalet seçimlerinde kullanılan toplam oyların yüzde 10’una denk geliyor.
Seçim yetkilileri, “Alberta Bağımsızlığına İlişkin Referandum” başlıklı dilekçedeki imzaları henüz doğrulamadı. Girişim, “Stay Free Alberta” hareketi tarafından organize edilirken, egemenlik yanlısı Alberta Prosperity Project tarafından destekleniyor.
Önerilen referandum sorusu şu şekilde: “Alberta Eyaleti’nin Kanada’nın bir parçası olmaktan çıkıp bağımsız bir devlet haline gelmesini kabul ediyor musunuz?” Aktivistler, bu sorunun ekim ayında yapılması planlanan eyalet referandumu pusulasına eklenmesini hedefliyor.
Alberta Başbakanı Danielle Smith, dilekçenin doğrulanması halinde konunun referanduma götürüleceğini belirtmişti. Ancak Smith, kişisel olarak ayrılma fikrini desteklemediğini vurguladı.
Son kamuoyu yoklamaları, bağımsızlığın Alberta’da azınlık görüşü olduğunu ortaya koyuyor. Şubat ayında Angus Reid Institute tarafından yapılan ankete göre katılımcıların yüzde 65’i Kanada’da kalma yönünde oy kullanacağını belirtirken, yüzde 29’u ayrılmayı destekliyor.
Bu girişim, Alberta ile federal hükümet (Ottawa) arasında enerji politikaları, vergilendirme, çevre düzenlemeleri ve petrol ile doğal gaz ihracatına erişim konularında uzun süredir devam eden gerilimlerin gölgesinde ortaya çıktı.
Alberta, Kanada’nın en önemli enerji üretim merkezi olup, ülkenin ham petrol üretiminin yüzde 80’inden fazlasını ve doğal gaz üretiminin yüzde 60’ını karşılıyor. Ayrıca kişi başına düşen gayri safi yurt içi hasılası en yüksek eyalet konumunda.
Ancak olası bir referandumun başarılı olması Alberta’nın otomatik olarak bağımsız olacağı anlamına gelmiyor. Kanada’nın Clarity Act kapsamında, Kanada Parlamentosu’nun alt kanadı olan Avam Kamarası’nın, referandum sorusunun ve sonucunun ayrılmaya yönelik açık bir irade ortaya koyup koymadığını değerlendirmesi gerekiyor.
Bağımsızlık girişimi ayrıca hukuki bir engelle de karşı karşıya. Sturgeon Lake Cree Nation, Alberta’nın olası ayrılığının yerli halklarla yapılan anlaşmaları ihlal edeceğini savunarak sürecin durdurulması için mahkemeye başvurdu. Yerli topluluk, eyaletin Kanada’dan ayrılma ya da anlaşmalı toprakları beraberinde götürme hakkı olmadığını belirtiyor.