ABD’de ortalama perakende dizel fiyatları, Orta Doğu’daki savaşın sanayi yakıtı arzını sıkıştırması nedeniyle Pazartesi günü galon başına 5 doların üzerine çıkarak tarihte yalnızca ikinci kez bu seviyeyi aştı. Verilere göre bu eşik en son Aralık 2022’de, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından küresel petrol piyasalarının sarsıldığı dönemde görülmüştü.
Ekonomistler, dizel fiyatlarındaki sert yükselişin küresel ekonomik faaliyeti yavaşlatabileceği uyarısında bulunuyor. Çünkü dizel, üretim ve taşımacılıkta yaygın şekilde kullanılıyor ve artan maliyetler tüketici fiyatlarına yansıyor. Yakıt enflasyonundaki artışın, Kasım ayındaki ara seçimlere hazırlanan ABD Başkanı Donald Trump için de siyasi risk oluşturabileceği belirtiliyor.
GasBuddy verilerine göre ABD genelinde ortalama dizel fiyatı Pazartesi günü 5 doların üzerine çıkarken, benzin fiyatları da galon başına 3,76 dolarla Ekim 2023’ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.
Üçüncü haftasına giren ABD-israilin İran İslam Cumhuriyeti'ne yönelik savaşı, küresel dizel tedarik zincirlerini ciddi şekilde sekteye uğrattı. Orta Doğu’nun hem dizel hem de bu yakıtın üretiminde kullanılan ham petrol için kritik bir tedarikçi olması, krizin etkisini derinleştiriyor.
Hürmüz Boğazı’nın neredeyse tamamen ablukaya alınması, dünya genelindeki deniz yoluyla taşınan dizel arzının yüzde 10 ila 20’sini etkiliyor. Ayrıca Orta Doğu’dan Asya rafinerilerine ham petrol akışındaki düşüş, üretim kesintilerine yol açarak küresel dizel arzını daha da daraltıyor.
Trump ve diğer dünya liderlerinin attığı adımlar, buna sanayi ülkelerinin rekor düzeyde petrol rezervi salımı da dahil olmak üzere, şu ana kadar yakıt fiyatlarını düşürmekte yetersiz kaldı.
GasBuddy petrol analiz direktörü Patrick De Haan, “Hürmüz Boğazı’ndan petrol akışında anlamlı bir normalleşme görülene kadar yakıt fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskı sürecek” değerlendirmesinde bulundu.