Türkiye’de doğurganlık oranlarındaki dikkat çekici düşüş, yalnızca sosyal nedenlerle değil, çevresel ve biyolojik faktörlerle de ilişkilendiriliyor. Uzmanlar, özellikle kimyasal maruziyet ve çevre kirliliğinin hem kadınlarda hem erkeklerde kısırlığa neden olduğu uyarısında bulunuyor.
Türkiye gazetesine konuşan Türk Alman Jinekoloji Vakfı Başkanı, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Prof. Dr. Cihat Ünlü, son yıllarda kadınlarda erken menopoz ve yumurtalık yetmezliği vakalarında artış yaşandığını, erkeklerde de sorunlar görüldüğünü belirtti. Ünlü’ye göre bu tablonun başlıca nedenleri arasında endokrin bozucu kimyasallar, pestisitler, plastikler ve çevresel toksinler yer alıyor.
Kadınlarda özellikle 40 yaşından önce yumurtalık fonksiyonlarının kaybıyla ortaya çıkan prematür over yetmezliğinin toplumda yaklaşık yüzde 1 oranında görüldüğü ifade edilirken, 45 yaş altı erken menopoz oranının ise yüzde 5’e ulaştığına dikkat çekiliyor. Ünlü, “Eskiden nadir gördüğümüz erken menopoz artık daha sık karşımıza çıkıyor” diyerek çevresel faktörlerin etkisinin giderek arttığını vurguladı.
Uzmanlara göre kontrolsüz kimyasal maruziyet en büyük riskler arasında yer alıyor. Tarım ilaçları, gıdalardaki katkı maddeleri, hava kirliliği ve radyasyonun kadınları ve erkekleri etkilediği belirtiliyor.
Tarımda kullanılan pestisitlerin toprakta kalıcı etkiler bıraktığını belirten Ünlü, hayvancılıkta kullanılan antibiyotik ve hormonların da insan sağlığını tehdit ettiğini ifade etti. Toprak, su ve gıda zincirindeki kirlenmenin sadece bugünü değil, gelecek nesilleri de etkilediği vurgulanıyor.
Uzmanlar, özellikle hayvancılıkta kullanılan östrojen hormonunun dolaylı olarak insanlara geçtiğini, bunun da kadınlarda meme kanseri başta olmak üzere çeşitli sağlık sorunlarına yol açabileceğini belirtiyor. Ayrıca alkol, sigara, radyasyon ve uyuşturucu gibi faktörlerin de üreme sağlığı üzerindeki yıkıcı etkisine dikkat çekiliyor.
Ortalama yaşam süresinin uzamasına rağmen menopoz yaşının düşmesi, kadınların menopoz sonrası geçirdiği süreyi artırıyor.
