Büyük bir Çin askeri insansız hava aracı (İHA), son aylarda Güney Çin Denizi üzerinde düzenli uçuşlar gerçekleştirdi ve bu sırada kendisini yaptırım altındaki Belarus kargo uçağı ve İngiliz Typhoon savaş uçağı gibi farklı uçaklar gibi gösteren sahte transponder sinyalleri yayınladı.
Operasyonları inceleyen askeri ataşeler ve güvenlik analistleri, bu uçuşların Çin’in ihtilaflı Güney Çin Denizi’ndeki “gri bölge” taktiklerinde bir sıçrama anlamına geldiğini ve Tayvan’a olası bir Çin işgali durumunda kullanılabilecek aldatma (decoy) kabiliyetlerinin test edildiğini gösterdiğini söylüyor.
Ağustos ayından bu yana, YILO4200 çağrı koduyla en az 23 uçuş kaydedildi. Bu kod, uzun menzilli bir Çin askeri İHA’sına ait. Ancak uçak, Flightradar24 verilerine göre başka uçaklara ait tescil numaralarını yayınladı.
Uçuş rotaları genellikle Çin’in Hainan eyaletinden doğuya, Filipinler yönüne, tartışmalı Paracel Adaları yakınlarına ve Vietnam kıyıları boyunca ilerliyor.
Reuters bu operasyonların ölçeğini ve karmaşıklığını ilk kez raporluyor.
Bölgesel üç diplomat, dört açık kaynak istihbarat analisti ve üç güvenlik akademisyenine göre bu faaliyetler, Çin ordusunun Komünist Parti’nin kuvvet hazırlığını artırma talimatlarına yanıt olarak Güney Çin Denizi ve Tayvan çevresindeki varlığını genişletmesinin yeni ve karmaşık bir unsuru. Bu faaliyetler, elektronik harp ve aldatma taktiklerinin gerçek zamanlı kullanımını içeriyor.
Her ne kadar bu tür sinyal gizleme, hava trafik kontrolörlerini ya da askeri radarları tamamen kandırmayacak olsa da, bir çatışma anında zaman kaybettiren karışıklık yaratabilir, hassas gözetleme faaliyetlerini gizleyebilir veya propaganda ve dezenformasyon amacıyla kullanılabilir.
Açık kaynak veri platformu PLATracker’ın kurucusu Ben Lewis, “Daha önce böyle bir şey görmedik” dedi.
“Bu, düşük profilli olmayan uçaklar kullanılarak gerçek zamanlı yürütülen bir aldatma denemesi gibi görünüyor. Bunun kazara olduğu düşünülmüyor.”
Çin Savunma Bakanlığı, Reuters’ın sorularına yanıt vermedi.
Uçuşlar Flightradar24’te çoğunlukla Belaruslu Rada Airlines’a ait Ilyushin-62 kargo uçağı olarak göründü. Ayrıca İngiliz Kraliyet Hava Kuvvetleri’ne ait Typhoon, Kuzey Kore’ye ait Il-62 yolcu uçağı ve anonim bir Gulfstream iş jeti olarak da göründüğü oldu.
Aralık ortasından bu yana YILO4200, Çin’in kuzeybatısında da uçuşlar yaptı. En son 15 Şubat’ta küçük bir turboprop yolcu uçağı olan Pilatus PC-12 gibi göründü.
Uçakların tescil numaraları, Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) tarafından yönetilen 24 bitlik bir adres kodundan oluşur. Transponder aracılığıyla yayınlanan bu kodlar, uçağın konumunu, yönünü ve hızını gösterir.
Bu adresler her uçağa özgüdür ancak kamuya açıktır. İki pilot ve iki analist, bir transponder’ın yeniden kodlanarak farklı bir tescil numarası yayınlamasının mümkün olduğunu söylüyor.
Rada Airlines, Ağustos 2024’te ABD Hazine Bakanlığı’na bağlı Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi (OFAC) tarafından yaptırıma tabi tutulmuştu. Şirket, Afrika’ya Wagner Grubu personeli taşıdığı ve egzotik yaban hayatı kaçakçılığına karıştığı gerekçesiyle yaptırım listesine alınmıştı.
Gerçek Belarus Il-62 uçağı aynı dönemde farklı bir çağrı koduyla aktifti ve bir keresinde Çin İHA’sı onu taklit ederken aynı anda havadaydı.
Rada Airlines yorum talebine yanıt vermedi. İngiltere Savunma Bakanlığı da yorum yapamayacağını bildirdi. ICAO sözcüsü ise belirli üye ülkelerle ilgili konularda yorum yapmadıklarını söyledi.
Hainan’daki Qionghai Boao Uluslararası Havalimanı’ndan kalkan uçak, saatlerce havada kalıyor ve aynı bölgeler üzerinde yıldız veya kum saati şeklinde uçuş desenleri çiziyordu.
Dört istihbarat analistine göre bu uçuş profilleri, büyük askeri gözetleme İHA’larıyla uyumlu ve denizaltı faaliyetlerinin yoğun olduğu hassas bölgeleri kapsıyor.
Çin ordusu genellikle İHA’larını “karanlık” uçurur; yani çağrı kodu ya da tescil numarası yayınlamaz.
Reuters’ın incelediği 23 uçuş arasından iki tanesi özellikle dikkat çekiciydi. 5–6 Ağustos’ta gerçekleşen bir uçuşta İHA önce RAF Typhoon’a ait kodu yayınladı, ardından yaklaşık 20 dakika içinde üç farklı uçağın sinyaline geçti ve sonunda Rada Airlines uçağı olarak iniş yaptı.
18 Kasım’daki başka bir uçuşta ise İHA Belarus uçağı gibi görünürken gerçek Rada Il-62 uçağı Belarus yakınlarından Tahran’a doğru havalandı.
Singapur merkezli güvenlik analisti Alexander Neill, Hainan operasyonlarının Çin’in gerilim tırmanması durumunda “suları bulandırmak” için geliştirdiği dijital taktiklerin yeni bir parçası olduğunu söyledi.
Neill, “Bu faaliyetler tatbikat değil; ABD Hint-Pasifik Komutanlığı’nın ‘çatışma provası’ olarak tanımladığı türden hareketler. Çin’in rakiplerinin zihninde karışıklık yaratması avantaj sağlar” dedi.
Pentagon, yorum talebine yanıt vermedi.
Lewis ve üç diğer analist, YILO4200 çağrı kodunun ABD Reaper İHA’sına benzer 20,5 metre kanat açıklığına sahip Wing Loong 2 uzun menzilli insansız hava aracına ait olduğunu belirtti.
Wing Loong genellikle gözetleme için kullanılır ancak komuta-kontrol, hassas füze saldırıları ve denizaltı karşıtı operasyonlar için de donatılabilir.
İHA, devlet bağlantılı Chengdu Aircraft Corporation tarafından üretiliyor.
Uydu görüntüleri, Temmuz, Eylül ve Ocak aylarında havalimanı pistinde büyük İHA’ların ve destek binalarının bulunduğunu gösteriyor.
Tayvan provası
Flightradar24 yetkilisi Ian Petchenik, bu faaliyetlerin daha önce görülmediğini ve bunun programlama hatası gibi görünmediğini söyledi.
Reuters, uçuşların önceden programlanmış mı yoksa yerden kontrol edilerek mi yapıldığını belirleyemedi.
Uçuş rotaları, Çin denizaltı üslerinin bulunduğu Hainan güneyi ve Tayvan ile Filipinler arasındaki Bashi Kanalı gibi yoğun askeri deniz faaliyetlerinin olduğu bölgelerden geçiyor.
Neill’e göre bu rota desenleri Tayvan’a yönelik bir operasyon provası izlenimi veriyor.
23 uçuş rotası Tayvan haritası üzerine yerleştirildiğinde Taipei çevresi başta olmak üzere birçok askeri noktadan geçtiği görülüyor. Doğu yönlü uçuşlar Japonya ve ABD üslerinin bulunduğu Okinawa ve Ryukyu zincirine yaklaşıyor.
Neill, “Bu oldukça çarpıcı bir tablo — Güney Çin Denizi genelinde kapsamlı provalar ve Tayvan’ın kilit noktaları üzerinde konuşlandırma hazırlığı” dedi.