Diğer tüm farz namazların vakti, sonraki namaz vaktinin girdiği ana kadardır. Mesela öğle namazının vakti, ikindi namazının vaktinin girmesiyle son bulur. Akşam ve yatsı namazlarında da durum böyledir. Ne var ki sabah namazı bu kurala uymamaktadır. Sabah namazının vakti öğle namazının girmesiyle değil güneşin doğmasıyla son bulur. Güneş doğduktan sonra sabah namazı kazaya kalmış olur.
Sabah Namazının Vakti?
Sabah namazının vakti imsak ile başlar.
İmsak “Fecri Sadık”ın ilk görüldüğü andır. Bu andan itibaren sabah namazı kılınabilir. Sabah namazını kılmak için ezanın okunmasını beklemeye gerek yoktur. Sabah namazının vakti, güneşin doğmasıyla son bulur. Bu vakitler Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından hazırlanan namaz vakitleri çizelgesinde “imsak” ve “güneş” olarak işaretlenmiştir.
Sabah Namazı Nasıl Kılınır ve Kaç Rekattır?
Sabah namazı, iki rekât farz, iki rekât sünnet olmak üzere dört rekattır. Sünnet olan iki rekât farzdan önce kılınır ve Hanefilerde vacip, Şafiilerde sünnet-i müekkede hükmündedir. Peygamber Efendimiz Sallallahu Aleyhi Vesellem sabah namazının iki rekât sünnetini hiç terk etmemiştir.
Hanefi ve Şafi Mezhebine Göre Sabah Namazı Kılınışı
Her iki mezhepte de ilk olarak sabah namazının sünneti kılınır.
Ardından niyet getirilir ve sabah namazının iki rekât farzı kılınır.
Her rekâtta Fatiha suresi ve ardından zammi sure okunur.
Ve yine rekâtların her birinde, bir rüku iki secde vardır.
Hanefiler birinci rekâta “Sübhaneke” duasıyla başlarken, Şafiiler “veccehtu” duasını okurlar.
İkinci rekâtın rükûsundan sonra ise, Şafiiler ile Hanefiler arasındaki asıl fark ortaya çıkar. Zira Şafiiler burada kunut duasını okurken, Hanefiler kunut duasının sadece vitir namazında okunacağı görüşündedirler.
İlk İki Rekâtta Ne Okunur?
Yukarıda da anlatıldığı gibi, Hanefiler namaza “Sübhaneke” duasıyla başlarlar. Ardından Fatiha ve zammi sure okurlar.
Şafiler ise “veccehtu” duasıyla başlarlar. Ardından Fatiha ve Zammi sure okurlar.
Sabah Namazında Hangi Sureler Okunur?
Sabah namazında, dileyen dilediği sureyi okuyabilir. Herkes güç yetirdiği ölçüde, Kur’an-ı Kerim’den bir miktar okumalıdır. Tabi ki ilk olarak Fatiha suresi okunur, o hiçbir zaman değişmez. Lakin Fatiha’dan sonra okunacak sure ve ayetler konusunda bir kısıtlama söz konusu değildir.
Burada önemli olan, okunacak miktarın, en az üç kısa ayet uzunluğundan olmasıdır.
Ayrıca zammi süre okunursa, Kur'an-ı Kerim’deki tertibe riayet etmek sünnettir. Mesela ihlas suresinin ardından bakara suresinden bir şeyler okumak mekruhtur. Eğer bir sure veya ayet okuyacaksak, sonraki rekâtta okuyacağımız ayet, Kur'an-ı Kerim’deki sıralamasına göre ondan sonra gelen bir sure veya ayet olmalıdır.
İlk Defa Sabah Namazı Kılacaklar İçin Adım Adım Rehber
Eğer ilk defa kılacaksanız şu sıralamayı takip edebilirsiniz:
Hanefilerde sabah namazının farzı nasıl kılınır:
Öncelikle namazın dışındaki şartlar yerine getirilir. (Temiz olmak, abdestli olmak, vaktin girmesi, namaza başlarken aklı başında olmak yani sahoş olmamak vb.)
Ardından namaz için niyet getirilir. Şöyle niyet getirmek yeterlidir:
“Niyet ettim sabah namazının farzını Allah rızası için kılmaya”
Niyetten sonra iftitah tekbiri getirilip eller bağlanır.
Namaza başlandıktan sonra ilk olarak “sübhaneke” duası okunur. Ardından Fatiha suresi ve bir zammi sure (kısa surelerden herhangi biri) okunur.
Tekbir getirilerek rükûya gidilir ve rükûda okunması gereken sübhane rebbiyel azim zikri üç kez tekrarlanır.
Semi’allahu limen hamide denilerek rükudan kalkılır ve secdeye gidilir. Secdede okunması gereken sübhane rebbiyel a’la zikri üç kez tekrarlandıktan sonra secdeden kalkılır ve tekrar secde yapılıp aynı zikirler çekilir. Her rekâtta bir rükû, iki secde vardır.
İkinci secdeden sonra ayağa kalkılır ve ikinci rekâta başlanır.
İkinci rekât, Sübhaneke duasının okunmaması dışında birinci rekatla aynıdır. İkinci rekata doğrudan Fatiha suresi ile başlanır.
İkinci rekât da tamamlandıktan sonra teşehhüde oturulur ve tahiyyat duası okunur. Ardından salli barik duaları ve rebbena atina duası okunur.
Okunacak dualar bitirildikten sonra, önce sağa sonra sola selam verilir.
Şafilerde sabah namazının farzı nasıl kılınır:
Şafilerde namazın kılınışı, Hanefiler ile birkaç fark dışında aynıdır. Bu farklar şunlardır.
İlk rekâtta Sübhaneke duası yerine “Veccehtu” duası okunur.
Fatiha’yı okumadan önce besmele çekmek Şafiilerde farzdır.
İkinci rekâtın rükûundan kalktıktan hemen sonra secdeye gidilmez. Ayaktayken kunut duası okunur. Ve bu dua “eb’az sünnet” hükmündedir. Yani yerine getirilmemesi, sehv secdesini gerektirir. Salli barik dualarının ardından rebbena atina duasının okunmasına gerek yoktur.
Hanefi ve Şafiilerde Sabah Namazının Sünneti Nasıl Kılınır?
Hanefelerde farz nasıl kılınıyorsa sünnet aynen öyle kılınır.
Şafilerde ise ikinci rekâtta kunut duası okunmaz, geri kalan her şey aynıdır.
Sabah Namazının İlk İki Rekâtının Hükmü Nedir?
Sabah namazının ilk iki rekâtı Şafiilerde sünnet-i müekkede, Hanefilerde vaciptir. Hanefilere göre vacibi yerine getirmemek, harama yakın mekruhtur. Şafiilere göre ise, sünnet farz gibi olmasa da Peygamber Efendimiz Sallallahu Aleyhi Vesellem’in sünnetini hafife almak ve yapmasam da olur demek günahtır.
Sabah Namazından Sonra Yapılacak Tesbihat
Namazın farzını kıldıktan hemen sonra kalkmamak ve şu tesbihatı yapmak güzeldir.
Selamdan hemen sonra üç kez tevbe istiğfar çekmek ve “Estağfirullah” demek.
Bunun hemen ardından şu zikri yüksek sesle okumak:
اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلاَمُ وَمِنْكَ السَّلاَمُ تَبَارَكْتَ يَا ذَا الْجَلاَلِ وَالإِكْرَامِ
Allahümme ente’s-selâmü ve minke’s-selâm, tebârakte yâ ze’l-celâli ve’l-ikrâm.
Ardından 33 kez “suphanallah” 33 kez “elhamdülillah” 34 kez “Allah-u Ekber” zikri çekmek
Bu zikirlerin ardından şu duayı okumak:
لَا إِلٰهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
La ilahe illallahu vahdehu la şerike leh, lehu’l mülku ve lehu’l hamdu yuhyî ve yumîtu ve huve ala kulli şey’in kadir.
Tüm bunlardan sonra Ayet’el Kursi okumanın çok büyük sevaplar getireceği ve günahların affına vesile olacağı da müjdelenmiştir.
Ayet’el Kursi’nin Arapça metni:
اللّٰهُ لَٓا اِلٰهَ اِلَّا هُوَۚ اَلْحَيُّ الْقَيُّومُۚ
لَا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌۜ
لَهُ مَا فِي السَّمٰوَاتِ وَمَا فِي الْاَرْضِۜ
مَنْ ذَا الَّذ۪ي يَشْفَعُ عِنْدَهُٓ اِلَّا بِاِذْنِه۪ۜ
يَعْلَمُ مَا بَيْنَ اَيْد۪يهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْۚ وَلَا يُح۪يطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِه۪ٓ اِلَّا بِمَا شَآءَۚ
وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضَۚ
وَلَا يَؤُدُهُ حِفْظُهُمَاۚ وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظ۪يمُ