“… İyilik ve takva (Allah’a karşı gelmekten sakınma) üzere yardımlaşın. Ama günah ve düşmanlık üzere yardımlaşmayın. Allah’a karşı gelmekten sakının. Çünkü Allah’ın cezası çok şiddetlidir.”

(Mâide sûresi, 5/2)

GÜNÜN HADİSİ

“Kim bir Müslüman'ın dünya sıkıntılarından bir sıkıntıyı giderirse, Allah da onun kıya- met günündeki sıkıntılarından birini giderir.

Kim darda kalan bir kimsenin işini kolaylaştırır- sa, Allah da dünya ve Ahirette onun işlerini kolaylaştırır.

Kim bir Müslüman'ın ayıbını örterse, Allah da dünya ve Ahirette onun ayıplarını örter.

Kul, kardeşinin yardımında olduğu sürece, Allah da onun yardımcısı olur.”

(Ebû Dâvûd, Edeb, 60)

GÜNÜN DUASI

“Rabbimiz! Bizim günahlarımızı ve işimizdeki taşkınlıklarımızı bağışla ve (yolunda) ayaklarımızı sağlam tut. Kâfir topluma karşı bize yardım et.”

(Âl-i İmrân sûresi, 3/147)

“Kim bir iyilik yaparsa ona on katı vardır.

Kim de bir kötülük yaparsa o da sadece o kötülüğün misliyle cezalandırılır ve onlara zulmedilmez.”

(En’âm sûresi, 6/160)

GÜNÜN HADİSİ

“Sizden biriniz kendisi için istediğini mümin kardeşi için de istemedikçe iman etmiş olmaz.”

(Tirmizî, Sıfatü’l-kıyâme, 59)

GÜNÜN DUASI

“Ey Rabbim! Bana bir hikmet bahşet ve beni salih kimseler arasına kat.”

(Şuarâ sûresi, 26/83)

“Şüphesiz Allah, adaleti, iyilik yapmayı, yakınlara yardım etmeyi emreder; hayâsızlığı, fenalık ve azgınlığı da yasaklar. O, düşünüp tutasınız diye size öğüt veriyor.”

(Nahl sûresi, 16/90)

GÜNÜN HADİSİ

“Kim rızkının bollaştırılmasını yahut ecelinin geciktirilmesini arzu ederse, akraba ile irtibatını sürdürsün!”

(Müslim, Birr, 20; Buhârî, Edeb, 12)

GÜNÜN DUASI

“Allah’ım! Günahlarımı, bilgisizlik yüzünden yaptıklarımı, haddimi aşarak işlediğim kusurlarımı, benden daha iyi bildiğin bütün hatalarımı bağışla”

(Müslim, Zikir, 70)

“Allah’a kulluk edin ve O'na hiçbir şeyi ortak koşmayın. Anne babaya, akrabaya, yetimlere, yoksullara, yakın komşuya, uzak komşuya, yakın arkadaşa, yolcuya, ellerinizin altında bulunanlara iyi davranın. Allah kendini beğenen ve böbürlenip duran kimseyi asla sevmez.”

(Nisâ sûresi, 4/36)

BİR HADİS

“Allah’a ve Ahiret gününe iman eden ya hayır söylesin ya da sussun! Allah’a ve Ahiret gününe iman eden komşusuna eziyet etmesin! Allah’a ve Ahiret gününe iman eden misafirine ikram etsin!”

(Buhârî, Rikâk, 23)

BİR DUA

“Ey kalpleri çeviren (Allah’ım)! Benim kalbimi dinin üzere sabit kıl.”

(Tirmizî, Deavât, 89)

“Allah ve Resûlü bir işe hüküm verdiği zaman, inanmış bir erkek ve kadına o işi kendi isteklerine göre seçme hakkı yoktur. Her kim Allah ve Resûlü'ne karşı gelirse, apaçık bir sapıklığa düşmüş olur.”

(Ahzâb sûresi, 33/36)

BİR HADİS

“Size iki şey bırakıyorum, onlara sımsıkı sarıldığınız sürece yolunuzu şaşırmayacaksınız: Allah’ın Kitabı ve Peygamberinin Sünneti.”

(Muvatta, Kader, 3)

BİR DUA

“Allah’ım! Senden Seni sevmeyi Seni sevenleri sevmeyi ve Senin sevgine ulaştıran ameli yapmayı isterim. Allah’ım! Senin sevgini, bana canımdan, ailemden ve soğuk sudan daha sevgili kıl.” (Tirmizî, Deavât,73)

DİŞİ KOYUN KURBAN EDİLEBİLİR Mİ?

Konuyla ilgili Diyanet açıklaması şu şekilde:

Deve, sığır gibi büyükbaş hayvanlarla, koyun, keçi gibi küçükbaş hayvanların belirli şartları taşımaları durumunda, erkek olsun dişi olsun kurban olarak kesilebilecekleri hususu Hz. Peygamber’in (s.a.s.) hadis ve uygulamaları ile sabittir. Kurban edilecek hayvanın cinsiyeti, kurban ibadetinin fazileti açısından bir ölçü değildir. Ancak sığırın dişisinin kurban edilmesinin faziletli olduğu görüşünü ileri süren bazı fakihler olmuştur. (İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, 6/322) Bu görüşü o fakihlerin yaşadıkları toplum ve dönemin şartlarına göre değerlendirmek daha isabetli olur. Tarıma dayalı bir toplumda erkek sığırın gücünden daha fazla yararlanılma imkânının bulunması göz önünde tutularak böyle bir görüş ortaya atılmış olabilir. Ancak bu görüşler, dinin değişmez bir esası gibi kabul edilmemelidir. Bunlar, toplum menfaati göz önünde bulundurularak ortaya konulmuş görüşlerdir.

Günümüzde aynı esastan hareketle dişi sığırların kurban edilmesinin hayvan üretimine zarar vermesi hâlinde, erkek sığırların tercih edilmesi uygun olur. Ayrıca kurbanlık hayvanın erkek veya dişi olması, kurbanın geçerlilik şartları arasında yer almamaktadır.

Bayram hazırlıkları sürerken kurban ibadetini yapacak olan vatandaşlar, kesim işleminin yanı sıra ibadetin manevi derinliğini de tam olarak yaşamak istiyor. Öte yandan teşvik tekbirinin nasıl söylendiği, manası, kurban esnasında uyulması gereken kurallar yoğun şekilde araştırılıyor.

İslam dininde kurban, sadece bir hayvan kesiminden ibaret olmayıp, teslimiyetin, paylaşmanın ve Allah'a olan yakınlaşmanın önemli bir sembolü olarak kabul ediliyor. Bu nedenle ibadetin manevi derinlik ve şerri hükümlere uygun biçimde yapılması son derece önem arz ediyor.

TEŞRİK TEKBİRİNİN ÖNEMİ

Kurban Bayramı sürecinde çok defa duyulan kavramlardan biridir Teşrik tekbiri. Teşrik tekbirleri Kurban Bayramı boyunca belirli vakitlerde getirilen tekbirlerdir.

Bu ibadet bayramın manevi iklimini zenginleştirirken, Allah'ın yüceliğini dile getiren kıymetli zikirlerdendir.

Teşrik tekbirleri basit bir kelime tekrarı olmasının ötesinde kişinin manevi hayatını güçlendiren önemli bir ibadettir.

Bu nedenle Kurban Bayramı yaklaşırken birçok kişi tekbirin doğru okunuşunu araştırmaktadır.

Teşrik Tekbiri Arefe gününün sabah namazı itibariyle getirilmeye başlanılıyor.

TEŞRİK TEKBİRİ NASIL GETİRİLİR?

Teşrik Tekbiri şu şekilde okunuyor:

اَللَّهُ اَكْبَرُ اَللَّهُ اَكْبَرُ، لَا اِلهَ اِلَّا اللَّهُ وَاللَّهُ اَكْبَرُ، اَللَّهُ اَكْبَرُ وَلِلَّهِ الْحَمْدُ

"Allahu ekber Allahu ekber. Lâ ilâhe illâllahu vallahu ekber. Allahu ekber ve lillâhil hamd."

“Allah her şeyden yücedir, Allah her şeyden yücedir. Allah’tan başka ilâh yoktur, Allah her şeyden yücedir. Allah her şeyden yücedir, hamd sadece O’na mahsustur”

Özellikle bayramlarda camilerde ve cemaatle birlikte yapılan ibadetlerde bu tekbir sıklıkla okunuyor.

TEŞRİK TEKBİRLERİNİ KİMLER NE ZAMAN GETİRİR?

Rivayete göre sevgili peygamberimiz (s.a.v) Kurban bayramının sabah namazından itibaren bayramın 4 günü ikindi namazını da kapsayacak şekilde farzların arkasından teşrik tekbirleri okunduğu nakledilmiştir. (Beyhakî, es-Sünenü’l-kübrâ, III, 315; Dârekutnî, es-Sünen, III, 439, 440)

Buna göre Hanefîlerde tercih edilen görüşe göre arefe günü sabah namazından bayramın dördüncü günü ikindi namazına kadar 23 vakit, her farzın ardından teşrik tekbiri getirmek, kadın erkek her Müslümana vaciptir. Teşrik günlerinde kazaya kalan namaz aynı günlerde kaza edilirken teşrik tekbirleri de getirilir. Teşrik günleri çıktıktan sonra kaza edilmeleri hâlinde ise tekbir getirilmez. Namaz kaza edilmedikçe tekbirler kaza edilmez. (Serahsî, el-Mebsût, II, 43-44; İbnü’l-Hümâm, Feth, II, 82)

Şâfi mezhebine göre ise teşrik tekbirleri sünnettir. (Mâverdî, el-Hâvî, II, 500-501) (Kaynak: Diyanet)

Fetvada, şu ifadelere yer verildi:

"Deve, sığır, koyun ve keçiden başka hayvanları kurban olarak kesmek caiz değildir. Kurban olarak kesilecek hayvanların yaşları şöyledir:

• Sığır: Hanefî, Hanbelî ve Şafiîlere göre iki, Malikilere göre ise üç yaşını doldurmalıdır.

• Koyun: Şafiîlere göre bir yaşını doldurmalı ya da süt dişleri düşmelidir. Hanefî ve Hanbelilere göre bir yaşındaki koyun gibi iri görünürse altı aylık kuzu kurban olarak kesilebilir.

• Keçi: Hanefî, Hanbelî ve Malikilere göre bir, Şafiîlere göre ise iki yaşını doldurmalıdır.

• Deve: Her dört mezhebe göre beş yaşını tamamlamalıdır."

(Rabbin) seni yetim bulup da barındırmadı mı?

Seni yol bilmez bulup yola iletmedi mi?

Seni yoksul bulup zengin etmedi mi?

Öyleyse sakın yetimi ezme

(Duha, 93/6-9)

BİR HADİS

“Bir kimse, müslümanların arasında bulunan bir yetimi alarak yedirip içirmek üzere evine götürürse, affedilmeyecek bir suç işlemediği takdirde, Allah Teâlâ onu mutlaka cennete koyar”

(Tirmizî, Birr 14).

BİR DUA

Allah’ım! Kalbimi nifaktan, amelimi riyadan, dilimi yalandan, gözümü hıyanetten temizle.

Çünkü sen gözlerin hain bakışlarını ve kalplerin sakladıklarını bilirsin.

“Andolsun ki, Resûlullah, sizin için, Allah’a ve Ahiret gününe kavuşmayı umanlar ve Allah’ı çok zikredenler için güzel bir örnektir.”

(Ahzâb sûresi, 33/21)

BİR HADİS

“Allah katında amellerin en sevimlisi hangisidir?” (diye soruldu.) Resûlullah, “Az da olsa devamlı olanıdır.” buyurdu.

(Müslim, Salâtü’l-müsâfirîn, 216)

BİR DUA

“Allah’ım! Dinimi güzelce yaşat ki o benim güvencemdir. Dünyamı düzelt ki o benim geçim kaynağımdır. Ahiretimi hazırla ki o benim son durağımdır. Hayatımda her türlü hayrı ziyadesiyle ihsan eyle. Ölümümü de her türlü şerlerden muhafaza eyle.”

Fetvada, şu ifadelere yer verildi:

"Ebu Hanife hariç fakihlerin çoğu kurban kesmenin müekked sünnet olduğu görüşündedir. Şafiî mezhebine göre kurban kesmede zenginliğin ölçüsü bayram günlerinde kurban alacak kadar fazla mala sahip olmaktır (Şirbînî, el-İknâ’, c.2 s.635). Hanefilere göre ise nisap miktarı kadar fazladan herhangi bir mala sahip olan kimse kurban kesmek ile mükelleftir (Semerkandî, Tuhfetü’l-Fukahâ, I, 362)."

1- Hangi hayvanlar kurban olarak kesilebilir?

Kurban olarak ancak koyun, keçi, sığır, manda ve deve kesilebilir. Bunların dışındaki hayvanların kurban olarak kesilmesi caiz değildir.

2- Kurbanlık hayvanların yaşlarında aranacak asgari sınır nedir?

Kurbanlık hayvanlarda kameri yıl esasına göre, devenin 5, sığır ve mandanın 2, koyun ve keçinin ise 1 yaşını doldurması şartı aranır. Bu yaşları tamamlamayan hayvan kurban olmaz. Fakat sadece koyun cinsi için bir istisna söz konusudur. Buna göre 6 ayını tamamlayan koyun, bir yaşını doldurmuş gibi iri olması halinde kurban edilebilir.

3- Büyük ve küçükbaş hayvanlarda kurban hissesi sınırı nedir?

Koyun ve keçi sadece bir kişi adına kurban edilir. Deve, sığır ve manda ise bir kişiden yedi kişiye kadar ortak olarak kurban edilebilir. Bu durumda her bir kişinin hissesi yedide birden aşağıya düşmemelidir.

4- Kurbanlık hayvanların fiziksel özellikleri nelerdir?

Kurban edilecek hayvan sağlıklı ve organları tam olmalıdır. Hayvandan beklenen maksadı tümüyle yok eden veya değerini azaltan kusurlar, hayvanın kurban olmasına engel teşkil eder. Belirgin derecede hasta, yürüyemeyecek derecede zayıf veya topal, bir ya da iki gözü kör, boynuzlarının biri veya ikisi kökünden kırık, kulaklarının veya memelerinin yarısı kesik, dişlerinin tamamı veya çoğu dökük hayvanlar kurban olarak kesilemez.

Hayvanın doğuştan boynuzsuz olması, sonradan yapılan bir müdahaleyle boynuzsuzlaştırılması, boynuzunun bir kısmının kırık olması, bir kulağının delik veya yırtılmış olması ve hafif topal olması kurban edilmesine engel değildir.

5- Kısırlaştırılmış hayvan kurban edilebilir mi?

Etinden ya da hizmetinden yararlanmak amacıyla kısırlaştırılmış/iğdiş edilmiş hayvanlar da kurban olarak kesilebilir.

Andolsun zamana ki, insan gerçekten ziyan içindedir. Ancak, iman edip de salih ameller işleyenler, birbirlerine hakkı tavsiye edenler, birbirlerine sabrı tavsiye edenler başka (onlar ziyanda değillerdir).

(Asr, 103/1-3)

BİR HADİS

Ebû Amr (veya Ebû Amre) Süfyân İbni Abdullah radıyallahu anh şöyle dedi:- Yâ Resûlallah! Bana İslâmı öylesine tanıt ki, onu bir daha senden başkasına sormaya ihtiyaç hissetmeyeyim, dedim. Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem: - “Allah’a inandım de, sonra da dosdoğru ol!” buyurdu.

Müslim, İmân 62. Ayrıca bk. Tirmizî, Zühd 61; İbni Mâce, Fiten 12.

BİR DUA

"Ey Rabbimiz! Bizi sana boyun eğenlerden kıl, neslimizden de sana itaat eden bir ümmet çıkar, bize ibadet usullerimizi göster, tevbemizi kabul et; zira, tevbeleri çokça kabul eden, çok merhametli olan ancak sensin."

Müslümanların Allah'ın rızasını kazanmak için ibadet amacıyla belirli şartları taşıyan hayvanları usulüne uygun kesme işlemi Kurban Bayramı süresince gerçekleştirilecek.

AA muhabiri, Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulundan aldığı bilgilerle, kurban ibadetiyle ilgili doğru bilinen bazı yanlışları 10 soruda derledi.

1 - Kesim gerçekleşmeksizin yalnızca bağışta bulunmak veya sadaka vermek kurban ibadeti yerine geçer mi?

Kurban ibadetinin yerine getirilmesi için gerekli şartları taşıyan bir hayvanın usulüne uygun olarak kesilmesi şarttır. Kesim gerçekleşmeksizin yalnızca bağışta bulunmak veya sadaka vermek kurban ibadeti yerine geçmez. Bu bağlamda "kesimsiz kurban bağışı" adı altında yapılan bağışların hiçbir dini dayanağı bulunmamakta olup söz konusu bağışlar kurban sayılmaz.

2 - Bir kurban hissesine birden fazla kişi ortak olabilir mi?

Bir kurban hissesi yalnızca bir kişi içindir. İmkanı olmayan birden fazla kişinin, tek kişilik bir hisseye ortak olabileceği anlayışı dinen doğru değildir. Aynı hisseye birden fazla kişinin ortak olması halinde kurban ibadeti yerine getirilmiş olmaz. Bu bağlamda vekaletle kurban kesen kuruluşlar kendi adlarına değil, sadece vekalet veren kimseler adına kurban kesebilir.

3 - Kadınlar kurban kesebilir mi?

Kadınların kurban kesim işlemini yapamayacağı anlayışı doğru değildir. Kesme becerisine sahip kişi, erkek veya kadın olsun, kurban kesimini gerçekleştirebilir.

4 - Büyükbaş kurbanlıkların hissedar sayısının tekli sayılarda mı olması gerekiyor?

Büyükbaş bir kurbanlığın hissedar sayısının mutlaka 3, 5, 7 gibi tekli sayılarda olması gerektiği anlayışı doğru değildir. Bir büyükbaş hayvana 7 kişi ortak olabildiği gibi 6 veya daha az kişi de ortak olabilir.

5 - Kurban etlerinin mutlaka 7 fakire mi dağıtılması gerekiyor?

Kurban etlerinin mutlaka 7 fakire dağıtılması gerektiği anlayışı doğru değildir. Kişi, kurbanını kesmesinin ardından bunun bir kısmını ihtiyaç sahiplerine, bir kısmını akraba ve komşularına verdikten sonra geriye kalan kısmını kendi evi için kullanabilir.

6 - Yolculuk halinde olanların kestiği kurbanlar geçerli mi?

Seferi (yolcu) olanın kestiği kurbanın geçersiz olduğu anlayışı doğru değildir. Bir kimsenin misafir olarak gittiği köyünde veya başka bir yerde kestiği kurban geçerlidir. Bu şekilde kurban kesen kişinin, daha sonra bayram günleri içinde yaşadığı yere dönünce yeniden kurban kesmesi gerekmez.

7 - Kurban kanı alna ya da araç lastiğine sürülür mü?

Kurban kanının, alna veya araba tekerleği gibi eşyalara sürülmesi inancı yanlıştır.

8 - Hazreti Muhammed adına kurban kesilebilir mi?

İnsanların bir araya gelerek topluca Hazreti Peygamber adına bir kurban hissesine girmeleri şeklinde bir uygulama İslam'da mevcut değildir.

9 - Kabir veya ölü kurbanı kesilebilir mi?

İslam'da "kabir kurbanı" veya "ölü kurbanı" adıyla bir kurban türü bulunmamaktadır. Ölenin vasiyeti yoksa onun adına kurban kesilmesi gerekmez.

10 - Adak, akika ve şükür kurbanlarında yaş şartları gerekli değil mi?

Kurbanlık hayvanın taşıması gereken vasıflar ve kesimle ilgili diğer hükümler, bütün kurban çeşitlerinde aynıdır. Bu itibarla toplum arasındaki adak, akika veya şükür olarak kurban edilecek hayvanlarda yaş gibi bazı şartların gerekli olmadığı inancı yanlıştır.

"Her kim Allah’a karşı gelmekten sakınırsa, Allah ona bir çıkış yolu ihsan eder. Ve onu, hiç ummadığı yerden rızıklandırır."

(Ṭalâk Sûresi, 2-3. ayetler)

Hadis

"Sizin en hayırlınız, Kur’ân’ı öğrenen ve öğretendir."

(Buhârî, Fezâilü’l-Kur’ân, 21)

Dua

"Allahümme innî es’elüke hubbeke ve hubbe men yuhibbuke ve hubbe amelin yukarribunî ileyke."
(Allah’ım! Senden, Senin sevgini, Seni sevenlerin sevgisini ve beni Sana yaklaştıracak amellerin sevgisini istiyorum.)

(Tirmizî, Deavât, 72)

(Fatır Suresi, 5)

-

“Ey insanlar! Ölmeden önce Allah'a tevbe ediniz. Sizi meşgul edecek şeylerle karşılaşmadan salih ameller işlemek için acele ediniz. Rabbinizi çokça anarak O'nunla olan bağınızı güçlendiriniz ki hem dünyada hem de ahirette mesut ve bahtiyar olasınız.

Rızkınızın devamlı ve bereketli olması için fakir ve yoksullara sadakayı arttırınız. İyiliği emrediniz ki korunasınız. Kötülükten alıkoyunuz ki, yardıma mazhar olunasınız.

Ey insanlar! Hiç şüphesiz akıl bakımından en üstün olanınız, ölümü en çok hatırlayanınızdır. En hayırlınız da, ona en çok hazırlık yapanınızdır. Şunu iyi biliniz ki, gurur yurdu olan dünyadan uzak olmak (dünyaya fazla itibar etmemek) ve ebedilik yurdu olan ahirete dönmek üzere hayırlı ameller işlemek, ayrıca kabir hayatı ve diriliş-mahşer günü için hazırlanmak akıllılık alametlerindendir.

Akıllı insan, nefsini hesaba çeken ve ölümden sonrası için güzel hareketlerde bulunandır. Aciz kimse de; nefsini kötü arzularına tabi kılıp Allah'a hiçbir şey yapmadan kuru kuruya güvenen kişidir. Allah sizin şekillerinize ve mallarınıza bakmaz; Ne var ki kalplerinize ve işlerinize bakar.

Kişinin uzun ömürlü olması, daima Allah'ın rızasına uygun hayat yaşaması ve ayrıca işlemiş olduğu günahlardan dolayı pişmanlık duyması onun mutluluğunun bir göstergesidir.”

(Ebû Nasr Muhammed b. Ubeydullah, Peygamberimizden 40 Hutbe 101 Hadis, 19.)

-

"Ey Müslümanlar, sizin için en çok korkup çekindiğim iki şey vardır. Bunlar, hevâya uymak ve tûl-i emel beslemektir. Tûl-i emel ahireti unutturur. Hevâya ittiba ise haktan alıkoyar. Dikkatli olun, dünya yüzünü dönmüş gidiyor, ahiret ise bize doğru gelmekte... Her iki dünyanın da isteklisi vardır. Siz ahiret talipleri olun, dünya talipleri olmayın! Şimdi hesap değil, amel zamanıdır. Yarın ise amel değil, hesap zamanıdır."

(Hz. Ali (k.v.))

"Allah hiç kimseye gücünün yeteceğinden başka yük yüklemez.

Herkesin kazandığı hayır kendisine, yaptığı kötülüğün zararı yine kendisinedir.

Ey Rabbimiz, eğer unuttuk ya da yanıldıysak bizi tutup sorguya çekme!

Ey Rabbimiz, bize bizden öncekilere yüklediğin gibi ağır yük yükleme!

Ey Rabbimiz, bize gücümüzün yetmeyeceği yükü yükleme!

Bizi affet! Bizi bağışla! Bize acı!

Sensin bizim Mevlamız, kâfirler topluluğuna karşı bize yardım et!”

(Bakara Suresi, 286)

BİR HADİS-İ ŞERİF

“Rabbiniz hayiydir (çok haya edendir), kerimdir. Kulu dua ederek kendisine elini kaldırdığı zaman, O, ellerini boş çevirmekten istihya(haya) eder.”

(Tirmizî, Daavât 118; Ebû Dâvud, Salât 358)

BİR HİKMETLİ SÖZ

“Ben, duamın kabul olmamasından değil, dua edememekten korkarım.”

(Hz. Ali (k.v.))