iyad’daki Yeni Murabba (New Murabba) projesinin kalbinde yer alan Mukaab, Veliaht Prens Muhammed bin Selman tarafından başlatılan Vizyon 2030 kapsamında hayata geçirilen mega projelerin en yenilerinden biriydi. Ancak bu proje, 925 milyar dolarlık varlık yöneten Suudi Arabistan Kamu Yatırım Fonu’nun (PIF) maliyetleri kontrol altına almak ve harcama önceliklerini yeniden belirlemek amacıyla küçülttüğü veya ertelediği projeler arasına katıldı.
Ajansa göre Suudi Arabistan, Neom’daki doğrusal şehir “The Line” gibi Vizyon 2030’a damga vuran, yüksek maliyetli gelecek projelerinden uzaklaşarak, daha acil ve potansiyel olarak daha karlı girişimlere yöneliyor.
Reuters’a konuşan 5 kaynak, öncelik verilen projeler arasında Expo 2030 altyapısı, 2034 Dünya Kupası finalleri, 60 milyar dolarlık Diriyye kültür bölgesi ve dev turizm projesi Kıddiya’nın bulunduğunu belirtti.
Bu yön değişikliği, aynı zamanda artan mali baskılara da işaret ediyor. Zira petrol fiyatları, iddialı dönüşüm programını finanse etmek için gerekli seviyelerin halen oldukça altında seyrediyor.
Metal küp projesi nedir?
Mukaab projesi, 400 metreye 400 metre boyutlarında tasarlandı. Yapının içinde, dünyanın en büyük yapay zeka destekli ekranına sahip bir kubbe bulunuyor. Ziyaretçiler bu kubbeyi, 300 metreden daha yüksek, spiral tabanlı bir kule içinden izleyebilecek şekilde planlandı.
Projenin CEO’su Michael Dyke, Aralık ayında Riyad’da düzenlenen bir konferansta, “Mukaab’ın içine girdiğinizde, başka bir dünyaya giriyorsunuz” demiş; ancak projenin hayata geçirilmesinde ciddi zorluklar bulunduğunu da kabul etmişti.
Dyke, “Bugün var olmayan bir şey için çözüm bulmaya çalışmak son derece zor” ifadelerini kullanmıştı.
Üç kaynağa göre projenin geleceği belirsizliğini koruyor. Toprağın kazılması ve temel kazıklarının yerleştirilmesinin ardından çalışmalar durduruldu.
Mukaab, Riyad’daki projeler arasında fizibilitesi yeniden değerlendirildiği bildirilen ilk proje olma özelliğini taşıyor. Yapı, Empire State Binası büyüklüğünde 20 yapıyı içine alabilecek kadar büyük olacak şekilde tanıtılmıştı. Yaklaşık 2 milyon metrekarelik kapalı alana sahip olması planlanan Mukaab, tamamlanması halinde dünyanın en büyük tek parça yapısı olacaktı.
Projenin askıya alınması yalnızca finansal gerekçelerle açıklanmazken, yapının küp formu nedeniyle İslam dünyasında doğurduğu sembolik tartışmalar da dikkat çekiyor. Riyad’ın merkezine inşa edilmesi planlanan ve “Mukaab” adı verilen küp şeklindeki mega yapı, bazı çevrelerce Kabe’nin temsil ettiği merkez ve yön duygusuyla özdeşleştirilerek, kutsal sembollerin seküler bir bağlamda yeniden üretilmesi olarak yorumlanmıştı.
