Uzun süre hareketsiz yaşayan ve saatlerce oturan kişilerin, düzenli egzersiz yapsalar bile sağlık sorunlarına daha yatkın olduğunu gösteren araştırmalar art arda yayımlanmaya devam ediyor.
The Washington Post gazetesinin aktardığına göre çeşitli çalışmalar, uzun süre oturmayı yaşam süresinin kısalması, kalp hastalıklarına bağlı ölümler ve diğer nedenlerden kaynaklanan ölüm oranlarının artmasıyla ilişkilendiriyor. Çalışmalardaki süreler değişse de risk genellikle günde 8 ila 10 saatin üzerindeki oturma süresiyle bağlantılı görülüyor.
Keith Diaz’ne bağlı davranışsal tıp alanında doçent olan Keith Diaz, uzun süre oturmanın yol açtığı sorunların yeni olmadığını ancak son yıllarda durumun daha da kötüleştiğini söyledi.
Gün boyu düzenli şekilde oturmanın; kanser, tip 2 diyabet, kemik erimesi, depresyon ve bilişsel zayıflık riskini artırdığı belirtiliyor.
2024 Şubat ayında American Heart Association dergisinde yayımlanan ve yaklaşık 6 bin yaşlı kadını kapsayan bir araştırmada, günde 11 saatten fazla oturan kadınların 10 yıllık takip sürecinde herhangi bir nedenle ölme riskinin yüzde 57 daha fazla olduğu ortaya çıktı. Aynı grubun kalp hastalıklarından ölme riskinin ise günde 9 saatten az oturanlara göre yüzde 78 daha yüksek olduğu belirlendi.
Araştırma ayrıca kesintisiz şekilde uzun süre oturan kadınların ölüm riskinin daha da fazla olduğunu gösterdi.
Bu ve benzeri çalışmalar, uzun süre oturmanın sağlık üzerindeki olumsuz etkilerini açıklayan iki temel hipoteze işaret ediyor.
İlk hipoteze göre otururken kaslar yeterince çalışmıyor ve glikozu ememiyor. Bu durum metabolizmayı olumsuz etkiliyor.
Steve Nguyen’nda yardımcı doçent olan ve çalışmanın baş yazarı Steve Nguyen, “Oturduğumuzda kaslarımız çalışmıyor ve glikozu ememiyor. Bu da metabolizmayı olumsuz etkileyebiliyor” dedi.
Keith Diaz ise “Kaslarımızın kandaki şeker ve trigliserid seviyelerini düzenlemede çok önemli olduğunu öğreniyoruz. Kasların bunu yapabilmesi için düzenli şekilde kasılması gerekiyor. Hareketsizlik sırasında bu gerçekleşmiyor” ifadelerini kullandı.
İkinci hipotez ise damarlarla ilgili. Diaz’a göre otururken bacakların bükülü pozisyonda olması, su hortumunun kıvrılması gibi kan akışını etkiliyor.
Nguyen, bunun zamanla damar sertliğine yol açabileceğini ve bunun da kalp hastalıkları ile felç riskini artırdığını belirtti.
Uzun süre oturan kişilerin sırt ve boyun ağrılarından daha fazla şikayet ettiği de ifade edildi. Bunun temel nedeninin ise uzun süreli oturmanın vücut duruşunu bozması olduğu düşünülüyor.
Kas gücünün azalması, vücudun otururken daha fazla kamburlaşmasına ve sarkmasına yol açıyor. Bu durum zamanla kas dengesizlikleri ve ağrılar oluşturuyor.
Araştırmacılar ayrıca “oturmak yeni sigaradır” söylemini test etmek amacıyla oturmanın zararlarını sigarayla karşılaştırdı. Buna göre her 100 bin kişiden yılda yaklaşık 190 kişi uzun süre oturmanın sağlık etkileri nedeniyle hayatını kaybederken, sigara nedeniyle ölenlerin sayısı 2 bin civarında bulunuyor.
