İslam hukukuna göre, sağlığı oruç tutmaya elverişli olmayan bir kişinin oruç tutmaması değil, tutması günah olur. Zira ibadet dahi olsa insan bedenine zarar verecek bir şeyi bilinçli olarak yapmak caiz değildir. Örneğin kişi oruç tuttuğunda hastalığı artacaksa, iyileşme süreci uzayacaksa veya hayati bir risk oluşacaksa, o kişinin oruç tutmaması dini bir gereklilik haline gelir.
Yüce Rabbimiz konu ile ilgili Kur'an-ı Kerim’de şöyle buyurur:
وَمَنْ كَانَ مَرِيضًا اَوْ عَلٰى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ اَيَّامٍ اُخَرَۜ يُر۪يدُ اللّٰهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلَا يُر۪يدُ بِكُمُ الْعُسْرَ
"Kim de hasta yahut yolculukta olursa tutamadığı günler sayısınca diğer günlerde kaza etsin. Allah sizin için kolaylık diler, zorluk dilemez." (Bakara, 2/185)
Hastayım Oruç Tutmasam Olur mu?
Her hastayım diyen orucu terk edemez. Burada hastalığın mahiyeti ve ölçüsü belirleyici unsurdur. Alimler ve medreseler birliğinin fetva kurulu, oruç tutmamaya mazeret olacak hastalığın ölçüsünü aşağıdaki gibi açıklamıştır.
Fetva No: 23
Oruç tutmamaya gerekçe sayılan hastalıklarla ilgili temel ölçü şunlardır:
- Kişi, oruç tuttuğu takdirde hastalığı şiddetlenecek
- Oruçla hastalığının şifası gecikecek
- Oruç nedeniyle hastalığı artmasa da kendisine büyük meşakkat dokunacak
- Oruç tuttuğu takdirde hastalanma ihtimali ağır basacak
Bu dört sebebin kendisinde bulunduğu kimse ramazan orucunu tutmayabilir. Sonradan iyileşirse kazasını yapar. İyileşme durumu yoksa Hanefî mezhebine göre fıtır sadakası miktarında, Şafiî mezhebine göre ise fıtır sadakasının dörtte biri (1/4) kadar fidye verir.
Hangi Hastalıklar Oruca Engel? Hangi Kronik Hastalar Oruç Tutamaz?
Genel olarak vücut direncini düşüren ve düzenli ilaç kullanımını zorunlu hale getiren hastalıklar oruca engel teşkil edebilir. Bu tür hastalıklar için şunları örnek verebiliriz:
- İleri derece kalp yetmezliği ve yeni geçirilmiş kalp krizi.
- Diyaliz gerektiren böbrek hastalıkları.
- İleri evre kanser vakaları.
- Aktif mide ülseri ve sindirim sistemi kanamaları.
- Şiddetli enfeksiyonlar ve yüksek ateşli hastalıklar.
Kimler Oruçtan Muaftır? Kimler Oruç Tutmamalı?
Oruç ibadetinden muaf tutulan veya bu ibadeti erteleme hakkı olan gruplar şunlardır:
- Akli dengesi yerinde olmayanlar.
- Ergenlik çağına gelmemiş çocuklar.
- Hastalar.
- Çok yaşlı ve oruç tutmaya güç yetiremeyen pir-i faniler.
- Hamile ve emziren kadınlar (sağlık riski varsa).
- Yolculukta olanlar (seferi olanlar).
Safra Kesesinde Taş Olan Oruç Tutar mı?
Safra kesesinde taş olan kişilerde uzun süreli açlık, safra çamuru oluşumunu tetikleyebilir ve şiddetli sancılara yol açabilir. Eğer taşlar kanal tıkama riski taşıyorsa veya iltihabi bir durum söz konusuysa doktor tavsiyesiyle oruç tutulmayabilir.
Pankreas Hastası Oruç Tutabilir mi?
Pankreas iltihabı (pankreatit) veya pankreas yetmezliği olan hastaların beslenme düzeni hayati önem taşır. Özellikle hastalığın ilerlediği dönemlerde oruç tutmak hastalığın şiddetini artırabilir. Bu hastalar doktorun tavsiyelerine mutlaka uymalıdırlar.
Şeker ve Tansiyon Hastası Oruç Tutabilir mi?
Şeker Hastaları: Tip-1 diyabetliler ve insülin kullanan Tip-2 diyabetliler için oruç tutmak, hipoglisemiye (kan şekerinin tehlikeli şekilde düşmesi) neden olabileceği için genellikle riskli kabul edilir.
Tansiyon Hastaları: Günde tek doz ilaçla kontrol altına alınabilen hafif tansiyon hastaları oruç tutabilirler. Dirençli tansiyonu olan ve gün içinde sık ilaç kullananlar oruç tutmadan önce mutlaka doktorlarına danışmalıdırlar. Doktor oruç tutmayı yasaklarsa kesinlikle bu yasağa uymalıdırlar.
Depresyon Hastaları Oruç Tutabilir mi?
Depresyon veya diğer psikolojik rahatsızlıklarda kullanılan ilaçların (antidepresanlar, antipsikotikler) kan düzeyi ve kullanım saatleri çok önemlidir. İlaç saatinin aksaması hastanın durumunu kötüleştirecekse veya hastalık ağır bir seyir izliyorsa doktor tavsiyesiyle oruç ertelenebilir.
Hastalıktan Dolayı Oruç Tutamayanlar Ne Yapmalı?
Hastalığı geçici olanlar, iyileştikten sonra tutamadıkları gün sayısınca kaza ederler. Ancak iyileşme umudu olmayan kronik hastalar ve yaşlılar, tutamadıkları her gün için bir fidye verirler.
1 Günlük Oruç fidyesi (Kefareti) Kaç TL 2026?
Her yıl Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından güncellenen günlük asgari fıtır sadakası (fidye) miktarı 2026 yılı için henüz belirlenmemiştir. Ancak 2025 yılında 180 TL olarak belirlenen fıtır sadakasının 2026 yılı için 220-250 TL arasında olması beklenmektedir. Fıtre ve fidye miktarları bir kişiyi doyuracak yiyecek miktarı baz alınarak hesaplanır. Hanefilerde fidye ile Fıtır sadakası aynıyken, Şafiilerde Fidye, fıtır sadakasının dörtte biri kadardır.
Hastalık Sebebiyle Oruç Bozulursa Ne Yapılır?
Geçerli bir mazereti olup da orucunu bozmak zorunda kalan kişinin, orucunu bozduğu o gün için bir gün kaza yapması yeterli olur. Hastalık sebebiyle orucunu bozan kişinin mazereti geçerli bir sebebe dayanmaktadır.
Lakin geçerli bir sebebi olmadan oruç bozan kişinin kefaret olarak 61 gün oruç tutması gerekmektedir. Bu ceza son derece caydırıcıdır.