Peygamber Efendimiz Sallallahu Aleyhi Vesellem şöyle buyurmuştur:
إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ: إِلَّا مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ، أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ، أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ
"İnsan öldüğü zaman amel defteri kapanır. Ancak şu üç şey hariçtir: Sadaka-i cariye, kendisinden istifade edilen ilim ve kendisine dua eden hayırlı evlat." (Müslim)
Bu sahih hadis, ölen kişiye dua etmenin ona fayda edeceğini çok açık şekilde ortaya koymaktadır. Buhari’nin sahihinde geçen başka bir hadis-i şerif, konuyu zihinlerde daha net ve berrak bir hale getirmektedir:
أَنَّ سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ ـ رضى الله عنه ـ تُوُفِّيَتْ أُمُّهُ وَهْوَ غَائِبٌ عَنْهَا، فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أُمِّي تُوُفِّيَتْ وَأَنَا غَائِبٌ عَنْهَا، أَيَنْفَعُهَا شَىْءٌ إِنْ تَصَدَّقْتُ بِهِ عَنْهَا قَالَ " نَعَمْ ". قَالَ فَإِنِّي أُشْهِدُكَ أَنَّ حَائِطِيَ الْمِخْرَافَ صَدَقَةٌ عَلَيْهَا
Sa’d b. Ubâde (r.a) yanında değilken annesi vefat etmişti. (Peygamberimize gelerek): "Ey Allah’ın Resûlü! Ben yanında yokken annem vefat etti. Onun adına bir sadaka versem kendisine faydası olur mu?" diye sordu. Allah Resûlü (s.a.v): "Evet" diye buyurdu. Bunun üzerine Sa'd: "Seni şahit tutuyorum ki, meyve dolu olan bahçem annem adına sadakadır." dedi. (Buhari)
Hadisi şeriflerden anlaşıldığı üzere kişinin birinci derece yakınları tarafından ona yapılan dualar ve adına verilen sadakalar ahirette ona fayda edecek, amel defterindeki sevap bölümünü çoğaltmaya devam edecektir.
Ölen Kişiye İlk Ne Okunur?
Bir Müslüman’ın vefat ettiği haberi alındığı ilk olarak “İnna lillah ve inna ileyhi raciun” ayeti okunur. Bu Peygamber Efendimiz Sallallahu Aleyhi Vesellem’in süreklilik arz eden sünnetlerindendir. Ayetin Arapçası ve Türkçe meali aşağıdaki gibidir:
إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ
"Şüphesiz biz Allah’a aidiz ve şüphesiz O’na döneceğiz." (Bakara, 156)
Ölülerin Ruhuna Hangi Dua Okunur?
Kur'an-ı Kerim’i ölülerin ruhu için okumak güzeldir. Özellikle Yasin suresi ve Fatiha suresi çokça tavsiye edilmiştir. Bunlar dışında şu duayı okumak da güzeldir:
Arapçası:
اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ وَارْحَمْهُ وَعَافِهِ وَاعْفُ عَنْهُ
Latin harflerle okunuşu:
Allâhümmağfir lehû verhamhü ve âfihî va’fü anhü.
Türkçe manası:
"Allah’ım! Onu bağışla, ona merhamet et, ona afiyet ver ve onu affet."
Yasin Suresi Ölülere Okunur mu?
Peygamber Efendimiz Sallallahu Aleyhi Vesellem buyurdular ki:
اقْرَؤُوا عَلَى مَوْتَاكُمْ يس
"Ölülerinize Yasin okuyunuz." (Ebu Davud)
Ölülerimize Yasin okumamız bizzat Peygamber Efendimiz Sallallahu Aleyhi Vesellem tarafından bizlere tavsiye edilmiştir.
Ölüler İçin Hatim Okunur mu?
İttihadul Ulema ve diğer fıkıh otoriteleri, okunan Kur'an-ı Kerim’in sevabının ölüye bağışlanabileceği konusunda kesin ve net fetva vermişlerdir. Zira vefat eden bir mümin için Kur'an-ı Kerim’in tamamının okunması anlamına gelen "hatim indirmek" ölen için de yaşayan için de en faziletli hediyelerden biridir. Lakin bu fazilete erişebilmenin en mükemmel yolu, okunacak hatmin, ölünün yakını tarafından okunmasıdır. Yabancı birine para verilerek okutulan hatim, kişinin kendi yakınının, (özellikle de oğlu ya da kızının) okuyacağı hatim gibi olamaz.
Hadisi şerifte geçen “dua eden hayırlı evlat” tabiri, kişinin ölmeden önce hayırlı bir çocuk yetiştirmesi nedeniyle kazandığı ve bu nedenle öldükten sonra da kazanmaya devam edeceği sevapları haber vermektedir. Yani Kur'an-ı Kerim okuyan kişinin size sevap kazandırmasının en asli nedeni, sizin onu hayırlı bir insan olarak yetiştirmiş olmanız nedeniyledir.
Parayla Hatim Okumak veya Okutmak Caiz mi?
İbadetler para karşılığında yapılmaz, yapılması da caiz değildir. Nasıl ki namaz para karşılığı kılınamazsa, Kur'an-ı Kerim de para karşılığında okunamaz. Kişinin Kur'an-ı Kerim okuyarak para kazanması ve bunu meslek haline getirmesi caiz değildir.
Kur'an-ı Kerim’i öğretmek maksadıyla okutan ve tüm vaktini bu işe ayıran müderrisler, bu işleri karşılığında maaş vb. ücretler alabilirler. Zira zamanlarının tamamını bu işe ayırdıklarından geçimlerini sağlayacak başka işlere zaman bulamayacaklardır. Lakin ibadet maksadıyla okunan Kur'an-ı Kerim bundan farklıdır.
İttihadul Ulema’ya bağlı Fetva Kurulunun bu konudaki Görüşü şöyledir:
Okunan Kur'an'ın sevabının ölüye ulaşması için okuyucunun sadece Allah rızasını gözetmesi gerekir. Para karşılığı yapılan okumalarda niyet Allah rızasından çıkıp ticarete dönüştüğü için bu durum dinen uygun değildir. Ne var ki, kişi içinden geldiği için bir ölüye Kur'an-ı Kerim hatmi indirirse, ölünün yakınları da ona bir hediye vermek isterlerse bunda bir sakınca yoktur.
Peygamber Efendimiz Ölüler İçin Ne Yapardı?
Resul-i Ekrem Efendimiz Aleyhisselatu Vesselam, ölülerin bağışlanması için Allah’a dua eder, mezarlık ziyaretinde bulunur ve mezardaki ölülere selam verirdi. Ashabına da ölülere dua etmelerini, Yasin okumalarını tavsiye ederdi.
Peygamber Efendimiz Ölüye Nasıl Dua Ederdi?
اللَّهُمَّ ثَبِّتْهُ عِنْدَ الْمَسْأَلَةِ
"Allah’ım, sorgu sual anında onu sabit kıl (cevaplarını kolaylaştır)."
Ölünün Kabir Azabı Çekmemesi İçin Hangi Dua Okunur?
Ölülerden önce kendimizi düşünmeli ve her namazdan sonra "Allahümme inni euzü bike min azâbi'l-kabri" (Allah'ım kabir azabından sana sığınırım) diye dua etmeliyiz. Zira biz de bir gün öleceğiz. Arkada bıraktıklarımızın bize dua edeceklerini umup, akıbetimizi onların ellerine teslim etmektense, kendi kabrimizi, kendimiz için biz hazır hale getirmeliyiz.
Ölülerimiz için ise Mülk suresini okuyup bağışlamak, kabirlerinde rahat etmelerini sağlamak için çok mühimdir. Zira Peygamber Efendimiz Sallallahu Aleyhi Vesellem bu surenin kabir azabına karşı bir kalkan olacağını müjdelemiştir.
Ölen Kişiye Nasıl Sevap Kazandırılır?
Ölen yakınımızın adına sadaka dağıtıp dualar etmek, o kişinin öldükten sonra dahi sevap kazanmaya devam etmesini sağlar. Yukarıda zikredilen hadis-i şerifler de bunun delilidir.
Kendimiz için ise şu üç şey çok önemlidir:
Sadaka-i Cariye: Çeşme, cami, okul gibi kalıcı eserler bırakmak. İnsanlar bu eserlerden faydalandığı sürece biz bunun sevabını almaya devam ederiz.
Hayırlı Evlat: Çocuklarımızı dindar ve iyi insanlar olarak yetiştirirsek, onların hayatları boyunca yapmaya devam ettikleri tüm iyiliklere ortak oluruz. Zira onların o iyilikleri yapmasına biz ön ayak olmuşuzdur.
Faydalı İlim: İnsanların faydalanacağı ilmi eserler bırakmak. İnsanların yaşamını kolaylaştıran her türlü icat ve keşif de bu kategoride değerlendirilir. Lakin insanlara fayda veren bu keşif ve icatlar için çabalarken Allah’ın rızasının gözetilmiş olması gerekir. Çünkü ameller ancak niyetlere göredir. Allah rızasının gözetilmediği hiçbir amelin ahirette karşılığı yoktur.
Ölüler Yapılan Dualardan Haberdar Olur mu?
İttihadul Ulema ölüler için okunan Kur'an-ı Kerim ve verilen sadakaların, kabirdeki ölülere birer hediye olarak sunulacağını söyler. Bunun delilleri sahih sünnette pek çoktur.
Ölen Kişi Ölmüş Yakınlarını Görür mü?
Efendimiz Aleyhisselatu Vesselam şöyle buyurdu:
فَيَأْتُونَ بِهِ أَرْوَاحَ الْمُؤْمِنِينَ، فَلَهُمْ أَشَدُّ فَرَحًا بِهِ مِنْ أَحَدِكُمْ بِغَائِبِهِ يَقْدَمُ عَلَيْهِ، فَيَسْأَلُونَهُ: مَاذَا فَعَلَ فُلانٌ؟ مَاذَا فَعَلَ فُلانٌ؟ فَيَقُولُونَ: دَعُوهُ، فَإِنَّهُ كَانَ فِي غَمِّ الدُّنْيَا...
"...(Mümin bir kimse vefat ettiğinde) Müminlerin ruhları onu karşılamaya gelirler. Onların yeni gelen kişiye olan sevinçleri, sizden birinin uzun süredir görmediği bir yakınına kavuştuğu andaki sevincinden daha fazladır. Ona: 'Filanca ne yaptı? Filanca ne yaptı?' diye (dünyadaki yakınlarını) sormaya başlarlar. Diğerleri ise: 'Bırakın onu, biraz dinlensin; çünkü o dünyanın gam ve kederi içindeydi' derler." (Nesai, Müsned)
Bu hadis-i şerif burada aktardığımızdan çok daha uzundur. Dileyen tamamını Ahmed bin Hanbel’in Müsned’inden bulup okuyabilir.
Mezar Ziyaretinde Ölüler Bizi Duyar mı?
Allah Resûlü (s.a.v.), Bedir'de ölen müşriklerin cesetlerinin atıldığı kuyunun başında onlara isimleriyle hitap ederek, "Rabbinizin size vaad ettiği azabı gerçek buldunuz mu? Ben Rabbimin bana vaad ettiği zaferi gerçek buldum!" diye buyurdu.
Bunun üzerine Hz. Ömer (r.a.): "Ey Allah'ın Resûlü! Ruhsuz cesetlere mi sesleniyorsun?" diye sordu.
Peygamberimiz "Siz benim söylediklerimi onlardan daha iyi duyuyor değilsiniz. Ne var ki onlar cevap veremezler" diye karşılık verdi.