1990’lı yıllarda NASA’ya ait Magellan uzay aracı tarafından elde edilen Venüs’e ilişkin radar verilerine dayanan yeni bir araştırma, gezegenin yüzeyinin altında volkanik lav akışları sonucu oluşmuş büyük bir boşluk bulunduğunu ortaya koydu.
SciTechDaily dergisinde yer alan bilgilere göre bu keşif, Dünya’ya komşu gezegende tespit edilen ilk yer altı oluşumu olma özelliği taşıyor.
Araştırmacılar, radar verilerinin Dünya’daki bazı volkanik bölgelerde görülen “lav tüpü” adı verilen jeolojik yapıyla uyumlu olduğunu belirtti.
Lav tüpleri Ay’da da bulunuyor ve Mars’ta da var oldukları düşünülüyor.
Radar yoğun bulutları aşabiliyor
Venüs’ün yüzeyi, gezegenin ayrıntılı biçimde incelenmesini zorlaştıran yoğun ve zehirli bulutlarla kaplı. Ancak radar teknolojisi bu bulutları aşabiliyor. Bilim insanları, Venüs’ün volkanik geçmişine dayanarak lav tüplerinin varlığını daha önce de varsaymıştı.
Çalışmanın başyazarı ve İtalya’daki Trento Üniversitesi’nde görev yapan radar ve gezegen bilimci Lorenzo Bruzzone, Nature Communications dergisinde yayımlanan araştırmaya ilişkin şu değerlendirmede bulundu:
“Teoriden doğrudan gözleme geçiş büyük bir ilerleme anlamına geliyor. Bu durum yeni araştırma alanlarının kapısını aralıyor ve gezegeni keşfetmeyi hedefleyen gelecekteki görevler için önemli bilgiler sunuyor.”
Yerel yüzey çökmeleri incelendi
Araştırmacılar, Magellan uzay aracının 1990–1992 yılları arasında topladığı sentetik açıklıklı radar (SAR) verilerini analiz etti. Bu veriler, yüzeyde yerel çökmelere işaret eden ve altında lav tüpleri bulunabileceğini düşündüren bölgeleri kapsıyor.
Ekip, lav tüpleri gibi yer altı boşluklarını tespit etmeye yönelik yeni geliştirilmiş veri analiz yöntemleri kullandı.
Venüs, Mars’a kıyasla bilimsel açıdan daha az ilgi görmüş olsa da iki önemli görev yakında başlatılacak: Avrupa Uzay Ajansı’nın “EnVision” ve NASA’nın “VERITAS” görevleri.
Her iki uzay aracı da yüksek çözünürlüklü görüntüler elde edebilecek gelişmiş radar sistemleri taşıyacak. EnVision, yüzeyi delip birkaç yüz metre derinliğe kadar inceleyebilen yörünge radarıyla Venüs’ün iç yapısını araştırabilecek.
Dünya ile jeolojik benzerlik
2024 yılında yayımlanan başka bir çalışma, Venüs ile Dünya arasında dikkat çekici jeolojik benzerlikler ortaya koymuş ve bu durum iki gezegenin tarihine dair anlayışımızı değiştirebilecek nitelikte değerlendirilmişti.
Araştırma, Avustralya’daki Monash Üniversitesi Yer, Atmosfer ve Çevre Fakültesi’nden bilim insanlarının NASA ile iş birliğiyle yürütüldü.
Çalışma, Venüs’te “tessera” olarak bilinen yaylalara odaklandı. Bu bölgelerin, Dünya’nın en eski kıtalarını oluşturan süreçlere benzer mekanizmalarla şekillenmiş olabileceği düşünülüyor.
Venüs’te yaşam ihtimali?
Britanya’daki Ulusal Astronomi Toplantısı sırasında bilim insanları, Venüs’te iki gazın keşfedildiğini duyurdu. Bu durum, “Venüs bulutlarında gizli bir yaşam ihtimali” olabileceğine dair yorumlara yol açtı.
The Guardian’ın aktardığına göre iki ayrı bilim ekibi tarafından yapılan keşiflerde bir ekip amonyak gazı, diğer ekip ise fosfin gazı tespit etti.
Amonyak Dünya’da biyolojik faaliyetler ve endüstriyel süreçler sonucu oluşurken, fosfin oksijensiz ortamlarda yaşayan mikroorganizmalar tarafından üretilebiliyor.
Keşfe katılan Cardiff Üniversitesi astronomi profesörü Jane Greaves, “Bu sonuçlar doğrulansa bile, bu amonyağı üreten sihirli mikropları bulduğumuz ve onların bugün orada yaşadığı anlamına gelmez. Şu an için temel kanıtlar yok” dedi.
