İrlanda Parlamentosu, dün salı günü, işgal altındaki Filistin topraklarındaki soykırımcı israil yerleşimlerinden mal ithalatını yasaklayan yasa tasarısını kabul etti. Dublin böylece bu konuda Avrupa'nın en sert ticari adımlarından birini benimseme yolunda ilerledi.
Söz konusu düzenleme, İrlanda'nın belirli israil yerleşimlerinden mal ithalatını yasaklamasını öngörüyor. Yasak; konut, tarım ve ticaretle bağlantılı tüm ürünleri kapsıyor.
İrlanda, Avrupa Birliği üyesi ülkeler arasında bu yasağı hayata geçirme yolunda ilerleyen ilk ülke olarak öne çıkarken, İspanya ise geçen ekim ayından itibaren İsrail yerleşimlerinden gelen ithalata yönelik bir dizi kısıtlama uygulamaya başlamıştı.
Merkez sağ koalisyon hükümeti, hazırladığı yasa metninin, Uluslararası Adalet Divanı'nın 2024 yılında verdiği danışma görüşüne dayandığını açıkladı. Söz konusu görüşte, israilin Batı Şeria, işgal altındaki Kudüs ve Gazze Şeridi'ndeki işgalinin uluslararası hukuka göre yasa dışı olduğu belirtilmişti.
İrlanda, israilin Gazze Şeridi'ne yönelik soykırım savaşının en sert eleştirmenlerinden biri olmuştu. Dublin yönetimi 2024 yılında Filistin devletini tanımıştı.
O dönemde israil Dışişleri Bakanı Gideon Saar, Tel Aviv'in Dublin Büyükelçiliği'nin kapatılması talimatını vermiş, İrlanda'yı "israil karşıtı aşırı politikalar" izlemekle suçlamıştı.
Geçen ay ise Dublin yönetimi, israil Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir ile Maliye Bakanı Bezalel Smotrich'in ülkeye girişini yasaklamıştı.
İrlanda, uzun süredir Avrupa Birliği ile İsrail arasında 1995 yılında imzalanan ve iki taraf arasındaki ticari ilişkilerin temelini oluşturan Ortaklık Anlaşması'nın gözden geçirilmesi çağrısında bulunuyor.
Avrupa Birliği geçen ay, israil yerleşimleriyle ticareti kısıtlamaya yönelik seçenekleri değerlendireceğini duyurmuştu. Ancak üye ülkeler arasında fikir birliği sağlanamaması, İsrail'e karşı daha ileri adımlar atılmasını engellemeyi sürdürüyor.
İrlanda'nın getireceği yasağın ekonomik etkisinin sembolik düzeyde kalması bekleniyor. Çünkü yerleşimlerle yapılan ticaret meyve, sebze ve kereste gibi ürünlerle sınırlı. 2020-2024 yılları arasında bu ticaretin hacmi 1 milyon euroyu, yani yaklaşık 1,1 milyon doları aşmadı.
Dublin'deki muhalefet milletvekilleri, nihai onay için Senato'ya gönderilen yasa tasarısını yeterince ileri gitmemekle eleştirdi. Muhalefete göre tasarı, hizmet ticaretini kapsamadığı için eksik kalıyor.
Hükümet ise hizmet ticaretinin yasaklanmasının mal ticaretine göre daha karmaşık olduğunu ve yasanın yürürlüğe girmeden önce hukuki açıdan sağlam şekilde hazırlanması gerektiğini savunuyor.
Avrupa ülkeleri arasında İsrail yerleşimlerinden gelen ürünlere ilişkin tutum farklılıkları da dikkat çekiyor.
İspanya gibi bazı ülkeler bu ürünlere yönelik ulusal kısıtlamalar getirirken, Fransa bazı diğer ülkelerle birlikte yerleşim faaliyetleriyle bağlantılı cezai tedbirlere katıldı.
Danimarka'da ise hükümet, israil yerleşimleriyle ticaretin sınırlandırılması için daha geniş çaplı Avrupa koordinasyonu sağlanmasını istiyor. Bu kapsamda gümrük vergilerinin artırılması veya Avrupa Birliği düzeyinde ortak önlemler alınması gibi seçenekler gündeme geliyor.
