İranlı üst düzey bir kaynak, Cumartesi günü yaptığı açıklamada ABD’nin Katar ve diğer yabancı bankalarda tutulan İran İslam Cumhuriyeti'ne ait dondurulmuş varlıkları serbest bırakmayı kabul ettiğini söyledi. Kaynak, bu adımı İslamabad’daki görüşmelerde Washington ile bir anlaşmaya varılması yönünde “ciddiyet göstergesi” olarak değerlendirdi.
Konunun hassasiyeti nedeniyle ismini vermek istemeyen kaynak, Reuters’a yaptığı açıklamada, söz konusu varlıkların serbest bırakılmasının “Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişin sağlanmasıyla doğrudan bağlantılı” olduğunu ve bunun görüşmelerin kilit başlıklarından biri olmasının beklendiğini ifade etti.
Üst düzey kaynak, serbest bırakılması kararlaştırılan varlıkların toplam değerine ilişkin bilgi vermezken, ikinci bir İranlı kaynak ABD’nin Katar’da tutulan 6 milyar dolarlık İran fonunun serbest bırakılmasını kabul ettiğini belirtti.
ABD tarafından varlıkların serbest bırakılmasına ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı. Katar Dışişleri Bakanlığı da konuya ilişkin yorum talebine hemen yanıt vermedi.
Söz konusu 6 milyar dolar, ilk olarak 2018 yılında dondurulmuştu. Bu fonların 2023 yılında ABD ile İran arasında yapılan bir esir takası kapsamında serbest bırakılması planlanmıştı. Ancak 7 Ekim 2023’te Aksa Tufanı operasyonunun ardından ABD Başkanı Joe Biden yönetimi bu fonları yeniden dondurdu.
ABD’li yetkililer o dönemde İran’ın bu paraya öngörülebilir gelecekte erişemeyeceğini belirtmiş ve Washington’un hesapları tamamen dondurma hakkını saklı tuttuğunu söylemişti.
Söz konusu fonlar, İran’ın Güney Kore’ye yaptığı petrol satışlarından elde edilen gelirlerden oluşuyor. Bu gelirler, ABD’nin 2018’de Donald Trump döneminde İran’a yönelik yaptırımları yeniden devreye sokmasının ardından Güney Kore bankalarında bloke edilmişti. Aynı süreçte, ABD, Avrupa ülkeleri İran arasında nükleer program konusunda yapılan anlaşma da iptal edilmişti.
Eylül 2023’te Katar’ın arabuluculuğunda gerçekleştirilen ABD–İran esir takası kapsamında bu para Katar’daki banka hesaplarına aktarılmıştı. Anlaşma, İran’da tutulan 5 ABD vatandaşının serbest bırakılması karşılığında, ABD’de tutulan 5 İranlının bırakılmasını da içeriyordu.
ABD’li yetkililer, söz konusu fonların ABD Hazine Bakanlığı denetiminde gıda, ilaç, tıbbi ekipman ve tarım ürünleri için harcanabileceğini belirtmişti.