ABD ile İran İslam Cumhuriyeti arasında geçen hafta İsviçre'de başlayan hassas müzakereler sırasında, ABD Başkanı Donald Trump beklenmedik bir çıkış yaparak sosyal medya üzerinden İran'ı tehdit etti ve Tahran'ın müttefiki Hizbullah'a desteğini kesmemesi halinde saldırı düzenlenebileceği mesajını verdi.
Ancak İran'ın baş müzakerecisi Kalibaf, İsviçre'nin Bürgenstock kasabasında ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile görüşmeye hazırlanırken bu paylaşımdan habersizdi. Çünkü müzakere salonuna girerken telefonunu dışarıda bırakmıştı.
Müzakereler gerildi
Wall Street Journal'ın aktardığına göre, yardımcılarından biri Trump'ın paylaşımını kendisine iletince Kalibaf sert tepki gösterdi.
Kalibaf, Vance'e Trump'ın açıklamalarının, iki ülkenin birbirine saldırmamasını ve tehdit etmemesini öngören mutabakatın ilk maddesini ihlal ettiğini söyledi.
Ardından İran heyeti doğrudan görüşmeleri sonlandırdı.
Kalibaf daha sonra İran devlet televizyonuna verdiği röportajda Vance'e şu ifadeleri kullandığını açıkladı:
"Bugün başkanınız tehditlerde bulundu. Şunu anlamalısınız ki biz asla tehdit veya baskı altında müzakere etmeyiz."
İranlı yetkili, ABD tarafının arabulucular üzerinden yeni bir görüşme talebinde bulunduğunu ancak Tahran'ın bunu reddettiğini de belirtti.
Konuya yakın kaynaklar bu bilgileri doğruladı.
ABD'li bir yetkili ise Vance'in görüşmede Trump'ın sözlerinin İran'ın anlaşmayı ihlal etmesi durumunda verilecek olası bir karşılığa işaret ettiğini anlattığını söyledi.
Trump'ın paylaşımları müzakereleri zorlaştırıyor
Bu olay, Trump'ın Truth Social platformundaki paylaşımlarının müzakereleri sekteye uğrattığı ilk örnek olmadı.
Gazeteye göre arabulucular, uzun süredir ABD tarafını Trump'ın kamuoyuna açık sert açıklamalarının anlaşma çabalarını tehlikeye attığı konusunda uyarıyordu.
Ayrıca İran tarafına da Trump'ın kamuoyundaki açıklamalarını değil, müzakere masasında söylenenleri dikkate almaları tavsiye edildi.
"Dengesiz görünmek istiyor"
Habere göre Trump, müzakerelerde rakiplerini baskı altına almak için bilinçli olarak öngörülemez bir profil çizmeye çalışıyor.
Nisan ayında Hürmüz Boğazı konusunda İran'a yönelik sert tehditlerde bulunan Trump, açıklamasının sonuna "Tanrı'ya şükür" ifadesini eklemişti.
Daha sonra bir yardımcısına, İran'ı müzakere masasına oturtmak için "olabildiğince dengesiz görünmek istediğini" söylediği aktarıldı.
Trump ayrıca İran'ın Hark Adası'ndaki petrol ihracat tesislerini, elektrik altyapısını ve hatta ülkenin "medeniyetini" hedef almakla tehdit etmişti.
İran "Trump'ı anlamak" için kitap okudu
İranlı diplomatlar ise Trump'ın alışılmışın dışındaki müzakere tarzını anlamak amacıyla onun ortak yazarı olduğu 1987 tarihli The Art of the Deal (İş Bitirme Sanatı/Fırsatların Sanatı) kitabını incelediklerini açıkladı.
Kitapta rakipleri baskı altına almak için aşırı ve beklenmedik taleplerle psikolojik üstünlük kurma yöntemleri anlatılıyor.
Bazı arabuluculara göre İranlı müzakereciler, Trump'ın düşünce yapısını anlamak amacıyla psikologlardan da destek aldı.
Bu uzmanlar, Trump'ın İran tekliflerine kamuoyu önünde nasıl tepki verebileceğini öngörmeye çalıştı.
Ancak İran diplomasi çevrelerine yakın bir kaynak, İsviçre'deki müzakere heyetinde psikolog bulunmadığını ve Tahran'ın Trump'ın psikolojisi üzerine spekülasyon yapmamayı tercih ettiğini söyledi.
Uzmanlar: İran bu taktikleri biliyor
Washington'daki Wilson Center danışma kurulu üyesi ve İran uzmanı Mohammad Ali Shabani, Trump'ın "İş Bitirme Sanatı" kitabındaki yöntemleri uyguladığını belirtti.
Uzman, "Trump karşı tarafın direncini test etmek için aşırı tehditler savuruyor. Ancak İranlılar bu taktiklerin farkında ve bunun müzakere dinamiklerini değiştirmesi beklenmiyor" değerlendirmesinde bulundu.