Nature Communications dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, insanların doğal şekilde hareket ederken farkında olmadan sola dönmeye ve saat yönünün tersine ilerlemeye eğilimli olduğunu ortaya koydu.
Araştırmacılar bu bulguyu tesadüfen keşfetti. Covid-19 salgını sırasında bilim insanları, insanların güvenli mesafeyi koruyarak aynı alanı nasıl paylaşabileceğini inceleyen deneyler yürüttü. Video kayıtlarını analiz eden araştırmacılar, kalabalıkların çoğunlukla saat yönünün tersine hareket ettiğini fark etti.
Bu gözlemin ardından bilim insanları bir dizi yeni deney gerçekleştirdi ve aynı eğilimin tekrarlandığını gördü.
İspanya'daki Navarra Üniversitesi'nden araştırmacı Iñaki Echeverría Huarte, konuya ilişkin yaptığı açıklamada şunları söyledi:
"Bir kişiden sadece yürümeye başlamasını istediğinizde, ister bir müzede, ister süpermarkette, ister boş bir odada olsun, şaşırtıcı derecede yüksek bir olasılıkla zamanla saat yönünün tersine sapmaya başladığını görüyorsunuz."
Araştırmacılar, kültürel alışkanlıkların bu davranışta önemli rol oynadığını belirtti. Bu kapsamda Tokyo Üniversitesi'nden araştırmacı Claudio Feliciani ile iş birliği yapıldı ve o da aynı sonuçlara ulaştı.
Araştırma sonuçları, katılımcıların sağ elini kullanması, sağ ayağını tercih etmesi veya baskın gözünün sağ göz olması gibi faktörler dikkate alındığında da değişmedi.
Aynı eğilim hem erkeklerde hem de kadınlarda görüldü.
Araştırmada dikkat çeken tek farklılık ise bu davranışın çocuklarda daha belirgin olmasıydı.
Echeverría Huarte, bunun nedenini şu sözlerle açıkladı:
"Hepimizin bir tarafa dönmeye yönelik küçük bir kişisel eğilimi var. Çok sayıda insan aynı alanda bulunduğunda bu küçük eğilimler birleşiyor ve sonuçta saat yönünün tersine doğru net bir toplu hareket ortaya çıkıyor."
Araştırmacılar bu eğilimin nedenini tam olarak açıklayabilmiş değil.
Bilim insanları, konuyu anlamak için sanal gerçeklik deneyleri gerçekleştirdi. Hatta bazı deneylerde katılımcılar tek bacaklarında kırık varmış gibi hareket etti. Ancak buna rağmen kesin bir açıklamaya ulaşılamadı.
Feliciani şu değerlendirmede bulundu:
"Bunun neden gerçekleştiğini bilmiyoruz. Ancak nedenlerini anlayabilirsek insanların dünyayı nasıl algıladığını daha iyi kavrayabiliriz. Bu da belki bundan çok daha önemli keşiflere kapı aralayabilir."
Karıncalar da sola dönüyor
Bu ilginç davranış yalnızca insanlarda görülmüyor.
İngiltere'nin Bristol kentindeki araştırmacılar, kaya karıncalarının da bilinmeyen yuvaları keşfederken sola dönme eğiliminde olduğunu ortaya koydu.
Echeverría Huarte şunları söyledi:
"Hiçbirimiz fiziksel olarak tamamen simetrik değiliz. Beynimizin duyusal bilgileri toplama ve bunları kaslarımızla koordine etme biçimi bizi hafifçe bir tarafa yönlendiriyor gibi görünüyor."
Ancak araştırmacı, tüm denemelere rağmen gizemin çözülemediğini vurguladı:
"Dürüst olmak gerekirse birçok farklı hipotezi test ettik. Buna rağmen bu eğilim ısrarla ortaya çıkmaya devam ediyor. Bu nedenle altında yatan kesin mekanizma hâlâ açık bir soru olarak duruyor."
