Son dönemde yaygınlaşan IBAN yoluyla ödeme yöntemi, beraberinde ciddi hukuki ve mali riskler getiriyor. Uzmanlar, para transferlerinde açıklama kısmının boş bırakılmasının ileride “borç ödemesi” olarak değerlendirilebileceği ya da kayıt dışı ticaret kapsamında vergi cezalarına yol açabileceği konusunda uyarıyor.
Özellikle bazı işletmelerin kredi kartı komisyonundan kaçınmak veya fiş-fatura düzenlememek amacıyla müşterilerden IBAN üzerinden tahsilat yapmasının, hem hizmeti sunan hem de hizmeti alan açısından risk oluşturduğu belirtiliyor.
MASAK takibi ve şüpheli işlem riski
TOBB ETÜ Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Öğretim Üyesi Prof. Dr. Olgun Değirmenci, IBAN yoluyla para göndermenin hukuken sebebe dayalı bir işlem olduğunu belirtti. Para transferinde açıklama kısmına işlemin nedeninin yazılmasının, olası yanlış anlaşılmaları önleyeceğini vurguladı.
Değirmenci, IBAN’a gönderilen paranın bazı hukuki sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekerek, Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında bankaların şüpheli işlem bildirimi yapabildiğini, bu bildirimlerin Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) tarafından incelendiğini ifade etti.
IBAN’a gönderilen paranın kaynağı suç geliri olmasa bile, suç örgütleri tarafından kullanılan hesaplarla bağlantı kurulması durumunda hem para gönderen hem de alan kişi açısından hukuki süreçlerin gündeme gelebileceği uyarısında bulundu. Ancak incelemelerde tek seferlik işlemlerden ziyade süreklilik arz eden para hareketlerinin daha belirleyici olduğuna işaret etti.
“Açıklama” hayati öneme sahip
Uzmanlar, tacir veya esnafa yapılan ödemelerde alınan mal veya hizmetin açıklama kısmında mutlaka belirtilmesi gerektiğini vurguluyor. “Araç tamiri”, “kira bedeli”, “kapora”, “özel ders ücreti” gibi ifadelerin yazılmasının, ileride doğabilecek ticari uyuşmazlıklarda delil niteliği taşıyacağı ifade ediliyor.
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mali Hukuk Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Çolak da kayıt dışılıkla mücadelenin önemine dikkat çekerek, mal ve hizmet alımlarında şahsi IBAN yerine işletmenin kayıtlı banka hesabının kullanılmasının gerektiğini söyledi.
Kayıt dışı gelir ve vergi cezası riski
Çolak, ticari faaliyet niteliği taşıyan, yüksek tutarlı ve düzenli para transferlerinin vergi denetimlerinde kayıt dışı gelir olarak değerlendirilebileceğini ve cezalı vergilendirmeye konu olabileceğini belirtti.
Kaynağı belirsiz işlemlerin suç gelirlerinin aklanması veya terörün finansmanı kapsamında şüphe doğurması halinde banka hesaplarına ve mal varlıklarına el konulabileceğini, adli soruşturma başlatılabileceğini ifade etti.
Tüketicilere uyarı
Uzmanlar, IBAN ile yapılan ödemelerde açıklama kısmının mutlaka doldurulmasını, bilinmeyen ve teyit edilmeyen IBAN’lara para gönderilmemesini, işletme unvanı ile IBAN eşleşmesine dikkat edilmesini, ödeme karşılığında mutlaka fatura veya fiş talep edilmesini öneriyor.
Son vergi düzenlemeleri kapsamında fatura düzenlemeyenler ve belge almayanlara artırılmış özel usulsüzlük cezaları uygulanabildiği belirtilirken, belge vermeden IBAN ile tahsilat yapan işletmelerin Gelir İdaresi Başkanlığı’nın dijital kanalları üzerinden ihbar edilebileceği kaydediliyor.
Uzmanlara göre, açıklamasız ve belgesiz IBAN transferleri ileride hem alıcı hem de satıcı açısından ciddi mali külfetler ve vergi cezaları doğurabilir.