Türkiye’de her yıl milyarlarca lira güvenlik için harcanıyor. Emniyet Genel Müdürlüğü Asayiş Daire Başkanlığı çatısı altında, “Türkiye’nin Huzuru” sloganıyla görev yapan 30 bin 604 çarşı ve mahalle bekçisi, gece boyunca sokak sokak devriye gezerek vatandaşların güvenliği için nöbet tutuyor. Ortalama maaşları 60 bin TL olan bekçiler için kıyafet, teçhizat ve eğitim giderleri hariç, aylık yaklaşık 2 milyar, yıllık 24-25 milyar TL bütçe ayrılıyor.
Ancak buna rağmen, sokaklarda uyuşturucu ticareti, gasp, yaralama ve hırsızlık hız kesmeden sürüyor.
Suç haritası: Hırsızlık, şiddet ve uyuşturucu zirvede
TÜİK ve emniyet verilerine göre 2024 yılında Türkiye’nin suç profili alarm veriyor:
Hırsızlık: Ev ve iş yeri soygunları, araç hırsızlıkları ve dijital hırsızlıklar büyükşehirlerde yoğunlaşıyor.
Şiddet ve Cinayet: Yaralama olayları artıyor, cinayetler toplumsal krize dönüşmüş durumda.
Uyuşturucu: Kullanım ve ticaret rekor seviyelere ulaşmış durumda.
Dolandırıcılık: İnternet dolandırıcılığı ve kimlik hırsızlığı giderek yaygınlaşıyor.
TÜİK verilerine göre, 2024’te güvenlik birimlerine gelen çocukların sayısı %9,8 artış göstererek 612 bin 651 oldu.
Bekçiler yetersiz mi kalıyor?
Organize suç ve uyuşturucu karşısında caydırıcılıklarının sınırlı kalması,
Eğitim ve görev tanımlarındaki belirsizlikler,
Suçun niteliğinin değişmesi; dijital suçların artması gibi nedenler suç oranları karşısındaki yetersizlikle ilişkilendiriliyor.
2023'te yetkileri genişletildi
5 Nisan 2023'te Resmî Gazete’de yayımlanan “Çarşı ve Mahalle Bekçilerinin Çalışma Usul ve Esasları ile Kıyafetlerine Dair Yönetmelik”, bekçilerin görev tanımlarını daha da detaylandırdı.
Bekçilere, jandarma bölgelerinde de görev yapabilme yetkisi verildi.
“Önleyici, koruyucu görev ve yetkiler” başlığı altında, kişilerin can, mal ve ırzına yönelik saldırı ve tehditleri önlemek için bekçilerin yetkileri netleştirildi:
Suç işlemeye yarayacak aletlerin açıkta bırakılmaması için uyarı yapma.
Suçüstü hallerinde derhal müdahale ederek şüpheliyi yakalama ve kolluğa teslim etme.
Yardım talebi olduğunda mağdura refakat ederek genel kolluk kuvvetleri gelene kadar destek sağlama.
Bunun yanı sıra “Durdurma ve kimlik sorma” ile “Adli görev ve yetkiler” başlıklarında da yeni detaylar getirildi.
TÜİK verilerine göre en çok suçun işlendiği iller: Aydın, Denizli, Çorum, Antalya, Aksaray, Karaman, Manisa, Isparta, İzmir ve Uşak.
Uzmanlara göre, suç oranlarının düşmesi için yalnızca bekçi sayısını artırmak yetmez. Adalet sistemi reformu, sosyal destek programları, gençler için eğitim ve istihdam projeleri devreye girmeli.