Yeni ve kapsamlı bir araştırma, insanlara doğrudan nakit verilmesinin kaosa yol açtığı yönündeki iddialara meydan okuyor.
ABD genelinde bireylere doğrudan para sağlayan programlar giderek yaygınlaşıyor. Ancak bu nakit transferi girişimleri büyümelerine rağmen tartışmalı olmaya devam ediyor. Eleştirmenler bu programların etkili ya da güvenli olup olmadığını sorguluyor. Bazı karşıt görüşler, parayı alan kişilerin bu miktarı hızla alkol veya uyuşturucuya harcayabileceğini ve bunun da yaralanma ya da ölüm riskini artırabileceğini savunuyor.
Alaska’da yürütülen ve büyük bir nakit transfer programını 11 yıl boyunca izleyen yeni bir araştırma, bu endişelere karşı güçlü bulgular ortaya koydu. Çalışma, doğrudan nakit ödemelerinin travmatik yaralanma ya da ölüm riskini artırdığına dair hiçbir kanıt bulamadı.
Araştırma; New York Üniversitesi (NYU), Kaliforniya Üniversitesi San Francisco (UCSF) Tıp Fakültesi ve Alaska’nın eski baş sağlık yetkilisinin yer aldığı bir ekip tarafından yürütüldü. Bulgular, American Journal of Epidemiology dergisinde yayımlandı.
NYU sosyoloğu ve üniversitenin Cash Transfer Lab adlı biriminin kurucusu Sarah Cowan, “Önceki araştırmalar nakit transferlerinin yoksulluğu azaltmada etkili olduğunu gösterdi. Ancak uygulamalar, sorumsuz harcamaların trajediye yol açabileceği yönündeki kaygılar nedeniyle sınırlanıyor. Bu korkular temelsizdir. Bir eyaletin nüfusunu uzun vadede incelediğimiz çalışmamız, nakit transferleri ile ciddi yaralanma veya ölüm arasında hiçbir bağlantı göstermiyor” dedi.
Araştırma, Alaska’nın uzun süredir devam eden “Permanent Fund Dividend” (PFD) programına odaklandı. Bu program, eyalet sakinlerine her yıl düzenli ödeme yapıyor.
2019–2024 yılları arasında Alaska’nın baş sağlık yetkilisi olarak görev yapan ve şu anda Yale Halk Sağlığı Okulu’nda kıdemli araştırmacı olan Anne Zink ise şunları söyledi:
“Bir acil servis hekimi olarak yıllık PFD ödemelerinin anlık zararlara yol açabileceğinden endişe ediyordum. Ancak baş sağlık yetkilisi olarak verileri objektif biçimde incelemenin önemini biliyorum. Bu çalışma, garantili gelir programlarını değerlendiren halk sağlığı yetkilileri ve politika yapıcılar için gereken nüfus düzeyinde kanıtı sağlıyor. 11 yıl boyunca tüm eyalet nüfusuna bakıldığında, PFD ödemeleriyle zamansal olarak ilişkili artmış travma ya da ölüm bulgusuna rastlanmadı.”
Nakit transferlerine ilişkin önceki çalışmalar karışık sonuçlar vermişti. Bazıları yaralanma ya da ölümle bağlantı bulmazken, bazıları olası bir ilişkiye işaret etmişti. Araştırmacılara göre bu yeni çalışma; eyalet genelindeki tüm travmatik yaralanmaları ve ölümleri kapsaması, daha uzun bir zaman dilimini incelemesi ve tüm eyaleti etkileyen evrensel bir programı değerlendirmesi açısından önceki çalışmalardan ayrılıyor. Böylece garantili gelir araştırmalarına kıyasla daha geniş ve çeşitli bir nüfus incelenmiş oldu.
Alaska, 1982 yılından bu yana her sakinine yıllık ödeme yapıyor. Ödeme miktarı yıldan yıla değişmekle birlikte genellikle kişi başı 1.000 ila 2.000 dolar arasında oluyor. Bu uzun soluklu uygulama, araştırmacılara evrensel temel gelir benzeri bir sistemin gerçek dünyada nasıl işlediğini gözlemleme fırsatı sunuyor.
Araştırmacılar, 2009–2019 yılları arasındaki verileri analiz etti. Alaska hastanelerinde tedavi edilen tüm travmatik yaralanmalar eyalet travma kayıt sistemi üzerinden incelendi; ayrıca resmi ölüm istatistikleri değerlendirildi.
Sonuçlar, yıllık nakit ödemelerinin kısa vadede ciddi yaralanma ya da doğal olmayan nedenlere bağlı ölüm oranlarında artışa yol açmadığını gösterdi. Bu sonuç, yapılan çeşitli sağlamlık testlerinde de değişmedi. Ödemelerin genellikle sonbaharda yapılmasına rağmen, takip eden haftalarda yaralanma ya da ölüm oranlarında artış gözlenmedi.
Önemli bir diğer bulgu ise Alaska’nın, ABD ana karasındaki küçük ve orta ölçekli şehirlere benzeyen kentsel bölgelerinde de aynı sonucun görülmesi oldu. Bu durum, bulguların Alaska dışına da genellenebileceğini düşündürüyor.