Kur'an-ı Kerim’deki secde ayetlerinin sayısı her iki mezhebe göre de 14’tür. Bu ayetler okunduğu zaman secde etmek gerekir. Bu secdeye tilavet secdesi denir. Bu secdenin hükmü Hanefilerde vacip, Şafiilerde sünnet-i müekkede’dir. Yani secde ayetini okuyup da secde yapmayan için vebal vardır.
Secde ayeti ile ilgili Hanefiler ile Şafiiler arasında küçük bir ihtilaf vardır. Şöyle ki:
- Hanefiler Hac suresinde bulunan ikinci secde ayetini namazda yapılan secde olarak algılamışlar ve onu secde ayetleri arasına dahil etmemişlerdir. Bunun yerine Sâd suresinde içinde secde emri bulunan ayeti secde ayeti olarak kabul etmişlerdir.
- Şafiiler ise Sâd suresinde geçen secde emrinin şükür secdesi için olduğunu, bu yüzden bunun secde ayeti olarak kabul edilemeyeceğini, Hac süresinde Hanefilerin kabul etmediği ayetin ise secde ayeti olduğunu söylemişlerdir.
Bu ihtilafa rağmen iki mezhepte de secde ayeti sayısı Hadis-i Şerifte de geçtiği üzere 14 olarak kalmıştır.
Tilavet Secdesinin Vakti
Tilavet secdesi, secde ayetinin okunmasından ya da dinlenmesinden hemen sonra yapılır. Geciktirilmemelidir.
Sadece kerahet vakitlerinde tilavet secdesi yapılmaz. Bu zamana denk gelen tilavet secdesi borcunun kerahet vakti geçtikten sonra kaza edilmesi gerekir.
Tilavet Secdesini Dinleyen Kişi Secde Yapar mı?
Secde ayetini okuyan ile dinleyen arasında hüküm açısından fark yoktur. Her iki taraf da secdeyle mükellef olur.
Tilavet Secdesi Olduğunu Nasıl Anlarız?
Elimizde bulunan mevcut Kur'an-ı Kerim mushaflarında tilavet secdesinin bulunduğu ayetlerin hemen yanına süslü bir çerçeve içerisinde secde (سَجدَ) kelimesi yazmaktadır. Ayrıca bazı mushaflarda secde ayetinin ilgili bölümünün altının çizili olduğu da görülmektedir.
Hanefilere Göre Tilavet Secdesi Nasıl Yapılır?
Hanefilerde tilavet secde vaciptir. Yani bu ayetlerden birine denk gelindiğinde secde yapmamak harama yakın mekruhtur, vebali vardır. Hanefilerde tilavet secdesine ayakta başlanır ve yine ayakta bitirilir. Şöyle ki:
- Ayakta olunduğu halde kıbleye dönülür niyet getirilir.
- Eller kaldırılmadan tekbir getirilip secdeye gidilir.
- Secde esnasında “subhane rebbiye’l a’la” zikri üç kez okunur.
- Secde tamamlandıktan sonra tekbir getirilerek ayağa kalkılır.
- Kalkarken "Gufrâneke Rabbenâ ve ileyke'l-masîr" zikrini söylemek müstehaptır.
Hanefilerde secde tamamlandıktan sonra selam verilmez çünkü bu bir namaz değildir.
Şafiilere Göre Tilavet Secdesi Nasıl Yapılır?
Şafiilere göre tilavet secdesi sünnettir ve bir namaz gibidir. Hanefilerden farklı olarak oturarak yapılır ve sonunda selam verilir. Şöyle ki:
- Oturur pozisyonda niyet getirilir.
- Eller kulaklara kadar kaldırılarak tekbir getirilir.
- Tekbir ile beraber secdeye gidilir.
- Secde halindeyken “sübhane rebbiye’l a’la” zikri üç kez tekrarlanır.
- Tekrar tekbir getirilerek oturur pozisyonda secdeden kalkılır
- Sağa ve sola selam verilir.
Görüldüğü üzere, Şafiiler tilavet secdesine (tam bir namaz gibi olmasa da) namaz muamelesi yapmışlardır. İftitah tekbiri ile başlayıp selam ile bitirmek bunun en önemli göstergesidir.
Secde Namazı Nasıl Kılınır ve Okunur?
Tilavet secdesi namaz değildir, yapılış şekli ise tek secdeye dayalıdır. Hanefiler secdeyi bitirirken selam vermezken, Şafiiler selam verirler. Şafiilerin benimsediği bu selam, tilavet secdesini namaza benzetse de, tam anlamıyla onun bir namaz olduğu sonucunu doğurmaz.
Tilavet Secdesi Yaparken Hangi Dua Okunur?
Tilavet secdesinde namaz secdesinde yapılan zikirler söylenirse yeterli olur. Ancak Peygamber Efendimiz Sallallahu Aleyhi Vesellem’den gelen bir rivayette secde esnasında şu duanın okunması tavsiye edilmiştir.
Arapçası:
سَجَدَ وَجْهِيَ لِلَّذِي خَلَقَهُ، وَشَقَّ سَمْعَهُ وَبَصَرَهُ، بِحَوْلِهِ وَقُوَّتِهِ
Latin harflerle yazılışı:
Secede vechiye lillezi halakahu ve şakka sem'ahu ve basarahu bihavlihi ve kuvvetihi
Türkçe Manası:
Yüzüm; kendisini yaratan, gücü ve kuvvetiyle ona işitme ve görme duyusu veren Allah'a secde etti.
Tilavet Secdesi Yaparken Nasıl Niyet Edilir?
Hanefilerde tilavet secdesi niyeti:
"Niyet ettim Allah rızası için üzerime vacip olan tilavet secdesini yapmaya."
Şafiilerde tilavet secdesi niyeti:
"Niyet ettim Allah rızası için sünnet olan tilavet secdesini yapmaya."
Namazda Tilavat Secdesi Nasıl Yapılır?
İçerisinde secde emri bulunan bir secde ayeti namaz sırasında okunacak olursa, ayet bitirildikten hemen sonra doğrudan secdeye gidilir. Secdeden kalkılıp namaza kaldığı yerden devam edilir. Eğer okunan secde ayetinden sonra başka bir ayet okunmayacak ve rekât tamamlanacaksa bu durumda secdeye gitmeye gerek yoktur. Zira rükûun hemen ardından yapılacak namaz secdesi, tilavet secdesinin de yerine geçecektir.
Tilavet Secdesi Yapılırken Selam Verilir Mi?
Hanefilerde tilavet secdesinin ardından selam verilmez. Şafiilerde ise secdeden sonra selam vermek şarttır. Yani selam verilmezse secde geçersiz olur. Bu Şafiiler ve Hanefiler arasındaki önemli bir farktır.
Tilavet Secdesi Ne Zaman Yapılmaz?
Kerahet vakitlerinde Kur'an-ı Kerim okunuyorsa, secde ayetine denk gelindiğinde secde yapılmaz. Kerahet vakti geçtikten sonra yapılır.
Başkasının Yerine Tilavet Secdesi Yapılır mı?
Secde ayetini kim okumuş ya da dinlemişse, secdeyi de o yapacaktır. Bir başkasının yerine tilavet secdesi yapılamaz. Özürlü olanlar bu secdeyi güçlerinin yettiği şekilde yaparlar.
2 Tilavet Secdesi Nasıl Yapılır?
Tilavet secdesi tek secdeyle yapılır. Bir tilavet secdesinde iki secde yoktur. Eğer iki ayrı tilavet secdesi okunmuşsa bunların her biri için ayrı ayrı tilavet secdesi yapılmalıdır. Yani biri bitirilip ardından diğerine başlanmalıdır. Bir tilavet secdesi bir secde ayetinin karşılığı olur.
Tilavet Secdesi Bittikten Sonra Ne Okunur?
Secdeden ayağa kalkarken Bakara Suresi 285. ayetin sonu olan şu kısmın okunması tavsiye edilir:
Arapçası:
سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا ۖ غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ
Latince harflerle okunuşu:
"Sem'inâ ve ata'nâ gufrâneke Rabbenâ ve ileyke'l-masîr."
Türkçe anlamı:
İşittik ve itaat ettik. Ey Rabbimiz senden bağışlamanı dileriz. Dönüş ancak sanadır.”
Secde Ayetleri Hangileridir?
Kur'an-ı Kerim’de bulunan secde ayetleri Hanefiler ve Şafiiler için ayrı ayrı şunlardır:
HANEFİLERE GÖRE |
|||
|
Sıra |
Sure Adı |
Ayet Numarası |
Cüz Bilgisi |
|
1 |
A’râf Suresi |
206. Ayet |
9. Cüz |
|
2 |
Ra’d Suresi |
15. Ayet |
13. Cüz |
|
3 |
Nahl Suresi |
49. Ayet |
14. Cüz |
|
4 |
İsrâ Suresi |
107. Ayet |
15. Cüz |
|
5 |
Meryem Suresi |
58. Ayet |
16. Cüz |
|
6 |
Hac Suresi |
18. Ayet |
17. Cüz |
|
7 |
Furkân Suresi |
60. Ayet |
19. Cüz |
|
8 |
Neml Suresi |
25. Ayet |
19. Cüz |
|
9 |
Secde Suresi |
15. Ayet |
21. Cüz |
|
10 |
Sâd Suresi |
24. Ayet |
23. Cüz |
|
11 |
Fussilet Suresi |
37. Ayet |
24. Cüz |
|
12 |
Necm Suresi |
62. Ayet |
27. Cüz |
|
13 |
İnşikâk Suresi |
21. Ayet |
30. Cüz |
|
14 |
Alak Suresi |
19. Ayet |
30. Cüz |
ŞAFİİLERE GÖRE |
|||
|
Sıra |
Sure Adı |
Ayet Numarası |
Cüz Bilgisi |
|
1 |
A’râf Suresi |
206. Ayet |
9. Cüz |
|
2 |
Ra’d Suresi |
15. Ayet |
13. Cüz |
|
3 |
Nahl Suresi |
49. Ayet |
14. Cüz |
|
4 |
İsrâ Suresi |
107. Ayet |
15. Cüz |
|
5 |
Meryem Suresi |
58. Ayet |
16. Cüz |
|
6 |
Hac Suresi |
18. Ayet |
17. Cüz |
|
7 |
Hac Suresi |
77. Ayet |
17. Cüz |
|
8 |
Furkân Suresi |
60. Ayet |
19. Cüz |
|
9 |
Neml Suresi |
25. Ayet |
19. Cüz |
|
10 |
Secde Suresi |
15. Ayet |
21. Cüz |
|
11 |
Fussilet Suresi |
37. Ayet |
24. Cüz |
|
12 |
Necm Suresi |
62. Ayet |
27. Cüz |
|
13 |
İnşikâk Suresi |
21. Ayet |
30. Cüz |
|
14 |
Alak Suresi |
19. Ayet |
30. Cüz |
Hanefi ve Şafiilerde farklılık gösteren yerler kırmızı ile işaretlenmiştir.
Bir Niyetle Kaç Tilavet Secdesi Yapılır?
Eğer aynı mekanda aynı secde ayeti üst üste defalarca okunursa tek bir secde tümünün yerine geçer. Bunun dışındaki tüm durumlarda her bir secde ayeti için ayrı bir tilavet secdesi gerekir.
Semina Ve Ata'na Ğufraneke Rabbena Ve İleyke-l Mesir Ne Demek?
Arapçası:
سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا ۖ غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ
Latince harflerle okunuşu:
"Sem'inâ ve ata'nâ gufrâneke Rabbenâ ve ileyke'l-masîr."
Türkçe anlamı:
İşittik ve itaat ettik. Ey Rabbimiz senden bağışlamanı dileriz. Dönüş ancak sanadır.”
Tilavet Secdesinde 2 Kere Secde Yapılır mı?
Tilavet secdesi tek secdeyle yapılır. İki secdeyle yapılmaz.
Abdestsiz Tilavet Secdesi Yapılır mı?
Tilavet secdesi abdestsiz yapılamaz.
Tilavet Secdesinde Okunan Dua Nedir?
Tilavet secdesinde namaz secdesinde yapılan zikirlerin dışında, Nebi Aleyhisselam’ın tavsiye ettiği şu dua okunabilir
سَجَدَ وَجْهِيَ لِلَّذِي خَلَقَهُ، وَشَقَّ سَمْعَهُ وَبَصَرَهُ، بِحَوْلِهِ وَقُوَّتِهِ
Yüzüm; kendisini yaratan, gücü ve kuvvetiyle ona işitme ve görme duyusu veren Allah'a secde etti.
Tilavet Secdesini Unutursam Ne Olur?
Secde ayeti yapılmazsa kişinin üzerinde borç olarak kalır. Müsait bir zamanda yapılmalıdır. Ancak Şafiilere göre secde ayetini yapmamak mekruh iken, Hanefilere göre harama yakın mekruhtur ve kazası yapılmazsa vebali vardır.