Birleşmiş Milletler’e bağlı Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), yaptığı açıklamada küresel gıda fiyatlarının nisan ayında son üç yılı aşkın sürenin en yüksek seviyesine çıktığını duyurdu. Özellikle bitkisel yağ fiyatlarında yaşanan artışta, Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanmasının etkili olduğu belirtildi.
FAO Başekonomisti Maximo Torero, bitkisel yağ fiyatlarındaki yükselişin enerji maliyetlerinin artmasından kaynaklandığını söyledi. Artan enerji maliyetlerinin ise yağ bakımından zengin bitkiler gibi organik maddelerden üretilen biyoyakıtlara olan talebi artırdığını ifade etti.
Torero ayrıca, savaşın yol açtığı sarsıntılara rağmen tarım ve gıda sistemlerinin dayanıklılık gösterdiğini, önceki sezonlardan kalan yeterli stoklar sayesinde tahıl fiyatlarındaki yükselişin sınırlı kaldığını belirtti.
Dünya genelinde işlem gören temel gıda ürünlerinden oluşan sepetin fiyat değişimlerini ölçen FAO Gıda Fiyat Endeksi, nisanda ortalama 130,7 puana yükseldi. Bu rakam, mart ayına göre yüzde 1,6’lık artış anlamına gelirken, Şubat 2023’ten bu yana görülen en yüksek seviyeye işaret etti.
Endeks, Ukrayna savaşının başlamasının ardından Mart 2022’de 160,2 puan ile zirveye ulaşmıştı.
FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi ise nisanda aylık bazda yüzde 5,9 artarak Temmuz 2022’den bu yana en yüksek seviyesine çıktı. Soya, ayçiçeği, kanola ve palm yağı fiyatlarındaki yükseliş dikkat çekerken, özellikle palm yağı biyoyakıt politikalarının teşviklerinden destek gördü.
Buna karşılık tahıl fiyatları nisanda mart ayına göre yalnızca yüzde 0,8 yükseldi ve geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 0,4 arttı. Bu artışta, hava koşullarına ilişkin endişeler, gübre maliyetlerindeki yükseliş ve biyoyakıt talebindeki artış nedeniyle buğday ve mısır gibi ürünlerin fiyatlarında görülen sınırlı yükseliş etkili oldu.
FAO, yüksek gübre fiyatları nedeniyle çiftçilerin daha az gübre gerektiren ürünlere yönelmesi sonucu 2026 yılında buğday ekim alanlarında daralma beklendiğini de açıkladı.
Öte yandan örgüt, Brezilya’da kesime hazır sığır sayısının azalması nedeniyle et fiyatlarının nisanda aylık bazda yüzde 1,2 artarak rekor seviyeye ulaştığını bildirdi. Buna karşın şeker fiyatları, Brezilya, Çin ve Tayland’da arzın bol olacağı beklentisiyle yüzde 4,7 geriledi.
FAO ayrıca yayımladığı ayrı bir raporda, 2025 yılı küresel tahıl üretimi tahminini hafif yukarı yönlü revize ederek 3 milyar 40 milyon tona çıkardı. Bu rakam, geçen yılın seviyelerine göre yüzde 6’lık artış anlamına geliyor.
