Mülk satışlarında harçtan kaçınmak amacıyla uygulanan "rayiç bedel üzerinden beyan" alışkanlığı, İstanbul'da da Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın Veri Odaklı Denetim modeline çarpıyor. Devreye alınan Mekânsal Veri Analizi (MEVA) sistemi; İstanbul'daki emlak ilan sitelerini, banka ekspertizlerini, kredi ödeme kayıtlarını ve Tapu Kadastro verilerini yapay zeka ile çapraz denetime tabi tutuyor. Eğer tapudaki satış rakamı ile emsal piyasa değeri arasında büyük bir fark saptanırsa, sistem "kimse fark etmez" yanılgısını yıkarak mükellefe anında düzeltme uyarısı gönderiyor.
İzaha Davet ve Yüksek Cezalar
İstanbul'da ikamet eden mükellefler, üzerinde "İzaha Davet" veya "Vergi İncelemesi" yazmayan ilk uyarı mesajlarını bir fırsat olarak görmelidir. Bu aşamada Vergi Usul Kanunu’nun pişmanlık hükümlerine başvurularak eksik harç bildirildiğinde, tahakkuk eden bedelin ve zammın 15 gün içerisinde ödenmesi zorunludur. Uyarıyı görmezden gelip resmi İzaha Davet çağrısına 30 gün içinde uzlaşma ile yanıt vermeyen İstanbullular, yüzde yüz oranında (bir kat) vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi ile karşı karşıya kalır.
Fiktif Rakamlara İtiraz Etmek Neden Önemli?
Vergi idaresinin yapay zeka aracılığıyla gerçeğinden yüksek belirlediği tutarları, yalnızca süreci hızlıca bitirmek için peşinen kabul etmek, İstanbullu mükellefler açısından ciddi bir gelir vergisi riskidir.
-
Örneğin, gerçekte 3 milyon liraya satılan bir taşınmaz için sistemin 5 milyon lira emsal değer önermesini kabul etmek, ileride doğacak değer artış kazancı gibi büyük vergilerde bu tutarın bağlayıcı hale gelmesine yol açabilir.