Geçmişte bir dönem “sihirli mineral” olarak adlandırılan asbest, ısıya, aşınmaya, kimyasal maddelere karşı aşırı dayanıklı bir mineraldir. Bu güçlü lif yapısı nedeniyle bir dönem birçok sektörde baş tacı yapılmış ve yoğun bir kullanım alanı bulmuştur.
Ancak bu mineralin lifleri solunduğunda vücuttan atılamaz ve akciğerlerde ciddi hasarlara yol açar. Asbest kullanımının yaygınlaşmasıyla eş zamanlı olarak artan akciğer kanseri vakaları, bu mineralin bir kez daha incelenmesini gerekli kılmıştır ve yapılan incelemeler sonrası asbestin düşünüldüğü kadar masum olmadığını anlaşılmıştır.
İslam inancına göre insan sağlığı, korunması gereken en büyük emanetlerden biridir. Zira Nebi Aleyhisselam bir hadisi şerifte şöyle buyurmuştur: "Sağlık, sağlıklı olanların başındaki bir taçtır; onu ancak hastalar görebilir." (Münavi, Feyzu’l-Kadir)
Asbest Tehlikeli mi
Asbest Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından "birinci derece kanserojen" madde olarak tanımlanmış çok tehlikeli bir mineraldir. Havaya karışan asbest lifleri gözle görülmeyecek kadar küçüktür. Bu lifler solunduğunda akciğer zarına saplanır ve on yıllar sonra ortaya çıkan ölümcül hastalıklara neden olur.
Asbest Neden Yasaklandı
Asbestin mezotelyoma (akciğer zarı kanseri) ve asbestozis gibi ölümcül hastalıklara doğrudan sebep olduğu tıp dünyası tarafından kanıtlanmıştır. Modern dünyada, bir çok ülkede kullanımı tamamen yasaklansa da, kazancı insan sağlığından daha önemli gören bazı şirketler hala bir takım ürünlerde gizlice asbest kullanmaya devam etmektedir.
Asbest Türkiye'de ne Kadar Yaygın
Türkiye asbesti 2010 yılından itibaren tamamen yasaklasa da, bu tarihten önce yapılan binalarda, gemilerde ve birçok sanayi tesisinde hala yoğun şekilde asbest bulunmaktadır.
Eski binalar her yıkıldığında toplum sağlığı için çok ciddi riskler ortaya çıkmaktadır. Bazı ülkelerde, inşasında asbest kullanılan tüm yapılar asbestin yasaklanmasından sonra ortadan kaldırıldı. Ancak Türkiye, ekonomik maliyeti nedeniyle bu tür bir girişimde bulunmadı.
Yani Türkiye’de asbest tehlikesi hala devam etmektedir. Bir çok aile asbestli binalarda ikamet etmekti, insanlar asbestli ürünlerin bulunduğu toplu taşımaları kullanmaktadır.
Uzman Çağırmadan Evimde Asbest Olduğunu Nasıl Anlayabilirim
Uzman yardımı olmadan, çıplak gözle bir malzemenin asbest içerip içermediğini anlamak mümkün değildir. Ancak 2010 öncesi inşa edilmiş bir binada yaşıyorsanız; tavan kaplamalarında, marleylerde (yer karoları), izolasyon malzemelerinde ve eski tip çatı levhalarında asbest bulunma ihtimali yüksektir. Şüpheli bir malzemeyi asla kırmamalı ve tozunu solumamalısınız.
Oto Tamircileri Bekleyen Büyük Tehlike! Fren Balatalarında Asbest mi Var
Geçmişte fren balataları ve debriyaj balataları ısıya dayanıklı olması için asbestten üretilirdi. Bugün yeni üretilen parçalarda asbest yasaktır; fakat eski araçların tamiri sırasında veya kaçak yollarla üretilmiş merdiven altı ürünlerde hala asbest bulunmaktadır.
Oto tamircilerinin balata tozlarını hava tutarak temizlemesi, liflerin ortama yayılmasına ve doğrudan solunmasına neden olur.
Asbeste en Çok Maruz Kalan Meslekler
Asbest riskiyle en çok yüz yüze gelen meslek grupları şunlardır:
İnşaat ve yıkım işçileri.
Gemi söküm tersanesi çalışanları.
İtfaiyeciler (eski binalardaki yangınlar sırasında).
Tesisatçılar ve kazan dairesi çalışanları.
Otomobil fren/debriyaj tamir ustaları.
İslam Hukukunda Kul Hakkı ve Çevre Güvenliği
Asbestle çalışırken gerekli önlemleri almamak, sadece kişinin kendi canını değil, çevredeki insanların canını da tehlikeye atmaktır. Başkasına zarar vermek İslam'da büyük bir vebaldir.
لَا ضَرَرَ وَلَا ضِرَارَ
"İslam’da ne bizzat zarar vermek vardır, ne de zarara zararla karşılık vermek." (İbn Mâce)
Kentsel Dönüşüm Sürecinde Asbest Denetimi Nasıl Yapılır
Binaların yıkım ruhsatı alabilmesi için asbest envanter raporu zorunluluğu bulunmaktadır. Bu zorunluluk gereğince eğer bir binada asbest varsa, o binanın yıkımı özel kıyafetli ekipler tarafından karantinaya alınarak gerçekleştirilir.
Asbestli yapılardan uzak durmak, ilgili yönergelere uyarak sağlığımızı tehlikeye atmamak, vatandaşlık görevi olmasının yanı sıra aynı zamanda dini bir zorunluluktur. Zira dinimiz kişinin kendi sağlığını tehlikeye atmasını da başkasının sağlığına zarar verecek faaliyetlerde bulunmayı da yasaklamıştır. Merdiven altı üretimlerde ucuz olması nedeniyle asbest kullananlar, cinayete teşebbüs etmiş gibi günaha bulaşırlar.