Aşiret güçlerinin Suriye ordusuyla iş birliği içinde hareket etmesi sonucu, “Suriye Demokratik Güçleri”nin (SDG) çekilmesinin ardından El-Ömer petrol sahasının kontrolü ele geçirildi. Aşiret güçleri ayrıca Fırat Nehri’nin doğusunda yer alan Koniko doğal gaz sahasının da kontrolünü sağladı.
El-Ömer petrol sahası, alan ve üretim bakımından Suriye’nin en büyük petrol sahası konumunda bulunuyor. Saha, Deyrizor iline bağlı Meyadin kentinin yaklaşık 10 kilometre doğusunda, Fırat Nehri’nin doğu kıyısında yer alıyor.
Saha, Suriye savaşı boyunca çatışan tüm grupların hedefi oldu. İlk olarak Kasım 2013’te Özgür Suriye Ordusu tarafından ele geçirilen saha, 2014’te DEAŞ’ın kontrolüne geçti. Ekim 2017’nin sonunda ise SDG, uluslararası koalisyonun desteğiyle DEAŞ’la girdiği çatışmaların ardından sahayı kontrol altına aldı. Ancak ABD güçleri, geçtiğimiz Mayıs ayında, Deyrizor kırsalındaki El-Ömer ve Koniko petrol ve gaz sahalarındaki üslerinden çekilerek Haseke kırsalındaki iki üsse taşındı. Bugün ise Suriye ordusu, her iki sahanın da yeniden ele geçirildiğini duyurdu.
SDG’nin Suriye petrol sahaları üzerindeki kontrol haritası
SDG, Suriye’deki petrol ve doğal gaz sahalarının büyük bölümünü kontrol ediyordu. Bunlar arasında, 1990’lı yıllarda günlük 80 bin varil üretime ulaşan El-Ömer petrol sahası da bulunuyordu. Günümüzde ise bu sahanın üretimi 20 bin varil/gün seviyesini aşmıyor.
Koniko sahası, daha önce günlük 13 milyon metreküp doğal gaz üretimi için kullanılıyordu. Deyrizor kentinin doğusunda yer alan saha, SDG kontrolünde bulunuyordu ancak şu anda üretim dışı durumda.
Cafra (Jafra) sahası, Deyrizor’un doğusunda yer alıyor ve savaş öncesinde dahi üretimi sınırlıydı. Günlük 2 bin varil olan üretim bugün bin varile kadar geriledi. Ayrıca Deyrizor’un doğusundaki Şuytat çölünde yer alan Tank (Tenk) sahaları, Muhassin kentinin güneyindeki Teym sahası ve Deyrizor’un doğu kırsalındaki Duvayr köyü yakınlarında bulunan El-Verd sahası da bölgedeki diğer petrol alanları arasında yer alıyor.
Haseke ilinde ise Rümeylan petrol sahaları, en önemli enerji merkezleri arasında bulunuyor. Bu sahalarda 1.322 petrol kuyusu ve bitişik Süveyde sahalarında 25 gaz kuyusu yer alıyor. Daha önce günlük 90 bin varil üretim yapan bu sahaların üretimi bugün 9 bin varil/gün seviyesine kadar düşmüş durumda. Süveyde gaz tesisinde ise günlük 13 bin tüp gaz üretiliyor ve ayrıca elektrik santrallerine beslenen 500 bin metreküp doğal gaz sağlanıyor.
Haseke’de ayrıca, savaş öncesinde 2.500 varil/gün üretim yapan ancak günümüzde üretimi 2.000 varil/gün seviyesine düşen Cibse (Cebse) sahaları bulunuyor. Buradaki gaz işleme tesisinin ise faaliyetleri durdurulmuş durumda.
Suriye ordusu, cumartesi günü yaptığı açıklamada, SDG unsurlarının çekilmesinin ardından, ülkenin kuzeydoğusunda, Rakka kırsalında bulunan Safyan ve Sevre (Thawra) petrol sahalarının kontrolünü ele geçirdiğini duyurdu. Suriye ordusuna bağlı Operasyonlar Dairesi, Suriye resmi haber ajansı SANA’ya yaptığı açıklamada, ordunun ayrıca Tabka kenti yakınlarındaki stratejik Rısafa kavşağını da kontrol altına aldığını bildirdi.
Suriye ekonomisi için petrolün önemi
SDG’nin kontrolünde bulunan bölgeler, Suriye’nin en zengin petrol rezervlerine sahip alanları arasında yer alıyordu. Petrol, 2010 yılında Suriye’nin gayrisafi yurt içi hasılasının yaklaşık yüzde 20’sini, ihracatının yarısını ve devletin döviz gelirlerinin yüzde 50’sinden fazlasını oluşturuyordu. O dönemde Suriye’nin günlük petrol üretimi 390 bin varil seviyesindeydi. Ancak bu rakam 2023 itibarıyla 40 bin varil/gün seviyesine kadar geriledi.
Acil operasyon odası kuruldu
Suriye Petrol Şirketi (SPC), bugün yaptığı açıklamada, petrol sahalarındaki üretimi takip etmek ve sürekliliği sağlamak amacıyla acil bir operasyon odası kurulduğunu duyurdu. Şirket, Suriye Arap Ordusu’ndan Rısafa ve Safyan sahalarının teslim alındığına dair bilgilendirmenin bu sabah kendilerine ulaştığını belirtti.
Açıklamada, “Sahaların güvenliğini sağlamak üzere koruma ekiplerimizi yönlendirdik ve teknik personelle iletişime geçerek üretimin takibini başlattık” ifadelerine yer verildi.
Deyrizor’daki en önemli petrol sahaları
Suriye Petrol Şirketi’nin açıklamasında, enerji sektörü açısından kritik öneme sahip sahalar şu şekilde sıralandı:
Stratejik Sevre Petrol Kompleksi: Rakka’nın güneybatı kırsalında yer alan Sevre sahaları, Suriye enerji haritasında hayati bir konuma sahip. Sevre sahası yalnızca tek bir kuyu olarak değil, Suriye çölündeki dağınık petrol sahalarını birbirine bağlayan idari ve lojistik bir merkez olarak değerlendiriliyor.
Vadi Ubeyd sahası: Sevre kompleksini besleyen temel sahalardan biri.
Safyan (Safih) sahası: Uluslararası kara yoluna yakın, kilit bir bağlantı noktası.
Akirişi istasyonu: “İlk rafinasyon” veya ayırma ünitesi olarak işlev görüyor. Vadi Ubeyd ve Bişri sahalarından çıkarılan ham petrol yüksek oranda su, tuz ve yabancı madde içerdiği için burada fiziksel ve kimyasal ayırma işlemlerinden geçiriliyor. Boru hatlarının zarar görmesi ya da kontrolün parçalanması nedeniyle, petrol taşımacılığı çoğu zaman tankerlerle yapılıyor.
Bu sahaların toplam üretimi yaklaşık 2.500 varil/gün olarak kaydedildi.