Ekmek hamuru fırına girmeden önce üzerine uzunlamasına bir kesik çizgi atmak, yaygın bilinen bir uygulamadır.
Uzunlamasına atılan bu kesik sayesinde hamur dengeli bir şekilde kabarır, hamurun içerisindeki iç gazların kontrollü olarak dışarı çıkmasını sağlar ve ekmek düzgün bir yapı kazanarak güzelce şişmesi sağlanır.
Bazı ekmeklerde enine birkaç çizgi atıldığı görülürken bazılarında ise uzunlamasına tek çizgi bulunur. Son yıllarda özellikle pandemi ile birlikte fırın ekmeklerinde görsel çeşitlilik fazlalaşsa da geleneksel somun ekmeklerimiz hala tek çizgilidir.
Peki bu tek çizginin bir anlamı var mı? Ekmeğin üzerine bu çizgi neden çekilir? Niye iki ya da 3 çizgi olmaz? Evet, uzunlamasına atılan bu kesik çizginin Osmanlı'dan Miras kalan bir gelenek olduğu bilinir.
TEK ÇİZGİLİ EKMEĞİN GEÇMİŞİ
Bunun aslında bir sebebi var. 1326 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nun ikinci padişahı olan Orhan Gazi Bursa'yı fethettikten sonra, tebdil-i kıyafet giyerek Uludağ bölgesini gezmeye başlar. Bu bölgedeki fırıncıları denetler.
Fırınlara tek tek girerek ekmeğin gramajını, içerisine eklenen ürünlerin kalitesini kontrol eder. Fırının birinde ekmeklerin üzerindeki 3 çizgi dikkatini çeker.
Peki bu üç çizgi de neyin nesiydi? Merak ediyor ve fırıncıya soruyor, “Somonun üzerine üç tane çizgi çektin, bu nedir?” diye sorunca, fırıncı “Biz Hristiyan’ız yediğimiz ekmek Tanrı, oğul ve kutsal ruhu hatırlatsın diye ekmeklerin üzerine 3 çizgi çekeriz” der.
(Aşık Paşa Zade’nin Tevârîh-i Âl-i Osmân adlı eserinde de bu kıssa aynen anlatılır.) Orhan Gazi bu durumdan etkilenir ve bir ferman yayınlayarak bundan sonra bütün Müslüman fırıncılar, ”Allah'tan başka ilah olmadığına işaret etmek için Ekmeğin üzerine bir çizgi çeke” buyurur.
O günden bugüne kadar süregelen bir gelenektir. Ekmeğin üzerine tek çizgi çekilir, hem o çizgi hem de yediğimiz her bir lokma Allah'ın tekliğini bize hatırlatır.