Orta Doğu'daki çatışmaların şiddetlenmesi ve Hürmüz Boğazı'nın fiilen kullanılamaz hâle gelmesi, küresel enerji arzında zincirleme sarsıntılara yol açıyor.
Dünyanın en büyük enerji ithalatçılarının bulunduğu Asya bölgesi, petrol ve LNG akışının durmasıyla karşı karşıya kaldığı en ağır krizlerden birini yaşıyor.
Uzman değerlendirmelerine göre, uzun vadeli bir kapanma durumunda sanayi üretimi durma noktasına gelebilecek en hassas 10 ekonomi şu şekilde listeleniyor..
10. Singapur (Küresel Rafineri Merkezi)
Orta Doğu'dan aldığı ham petrolü işleyerek Asya ve Avustralya'ya benzin, dizel ve jet yakıtı olarak dağıtan Singapur rafinerileri, şimdiden üretim kapasitelerinde %40 ila %50 arasında bir düşüş bildirdi. Kriz, bu küresel merkezi doğrudan vurdu.
9. Tayvan (Çip Krizinin Eşiğinde)
Dünyanın en gelişmiş çip üretim tesislerine ev sahipliği yapan Tayvan, tükettiği petrolün %62'sini ve LNG'sinin %8'ini Hürmüz Boğazı üzerinden alıyor. Enerji yoğun yarı iletken endüstrisinin istikrarlı elektriğe ihtiyacı var ve buradaki bir aksama yeni bir küresel çip krizini tetikleyebilir.
8. Tayland (Makroekonomik Kırılganlık)
Nomura Bank analistlerine göre Tayland, mutlak ithalat hacmi düşük olsa da makroekonomik olarak Asya'nın en kırılgan ülkesi. Enerjisinin %94'ünü fosil yakıtlardan sağlayan ve ithalatının yarısını Orta Doğu'dan yapan ülke, GSYİH'sinin %7,1'i gibi devasa bir enerji ticaret açığıyla karşı karşıya.
7. Bangladeş (Tekstil Sektörü Tehlikede)
Katar'dan gelen LNG sevkiyatları, Bangladeş'in ithalatının %60'ını oluşturuyor. Depolama kapasitesi son derece sınırlı olan ülke, ekonomisinin omurgası olan tekstil endüstrisini korumak için çırpınıyor. Enerji tasarrufu için üniversitelerin geçici olarak kapatılması emri bile verildi.
6. Filipinler (Fiyat Şokuna Savunmasız)
MUFG Research tahminlerine göre petrol fiyatlarındaki her 10 dolarlık artış, Filipinler'in cari açığını GSYİH'nin %0,4 ila %0,5'i oranında artırıyor. Enerji fiyatları yüksek kalmaya devam ederse, ülkenin 2026 ekonomik büyümesi %1'den fazla düşebilir.
5. Pakistan (Tarımsal ve Sosyal İstikrarsızlık)
LNG ithalatının neredeyse tamamını Katar'dan, petrolünün ise %90'ını Orta Doğu'dan alan Pakistan'da durum kritik. Nisan ayındaki buğday hasadı öncesi tarım makineleri için dizel yakıt kıtlığı yaşanması, gıda fiyatlarını fırlatabilir ve tüm ülkeyi istikrarsızlaştırabilir.
4. Çin (Devasa Tüketim, Güçlü Rezerv)
Dünyanın en büyük ithalatçısı olmasına rağmen Çin, yerli kömür üretimi ve devasa stratejik rezervleri sayesinde listenin zirvesinde değil. Ancak petrol ithalatının %40'ının ve LNG'sinin %30'unun Hürmüz'den geçmesi, uzun vadede üretim maliyetlerini artıracak ve küresel tedarik zincirlerini sarsacaktır.
3. Hindistan (Ekonomik Motor Yavaşlıyor)
Dünyanın üçüncü büyük petrol ithalatçısı olan Hindistan, petrolünün yarısını ve LNG'sinin %53'ünü Hürmüz üzerinden alıyor. Enerji ticaret açığı GSYİH'nin %3,5'ine ulaşan ülkede fiyat şoku, Hindistan rupisini ezecek ve iç enflasyonu körükleyerek ekonomik büyümeyi yavaşlatacak.
2. Güney Kore (Sanayi Modeli Sarsılıyor)
Enerji ticaret açığı GSYİH'nin %5,7'si gibi devasa bir seviyede olan Güney Kore, ham petrolünün %70'ini ve LNG'sinin %20'sini Orta Doğu'dan alıyor. İhracata dayalı sanayi modeli baskı altında olan Seul yönetimi, 30 yıl sonra ilk kez yakıt fiyatlarına tavan fiyat uygulaması getirmek zorunda kaldı.
1. Japonya (Mutlak Bağımlılık ve Küresel Şok)
Listenin zirvesindeki Japonya, enerji bağımlılığının en uç örneği. Ham petrol ithalatının %90'ından fazlası Orta Doğu'dan (özellikle Suudi Arabistan ve BAE) geliyor. Stratejik rezervleri olsa da muazzam tüketim hızı, uzun süreli bir ablukanın bu devasa sanayiyi felç edeceği anlamına geliyor. Japonya'nın durması, tüm dünya için eşi görülmemiş bir küresel ekonomik şok demek.
