"Isı kubbesi" olarak adlandırılan atmosferik olay, Batı ve Orta Avrupa üzerindeki etkisini sürdürürken, kıta genelinde benzeri görülmemiş sıcak hava dalgalarına yol açıyor. Fransa, Almanya ve İtalya'da onlarca kişinin hayatını kaybetmesine neden olan aşırı sıcaklar, sağlık sistemlerini zorladı, ulaşım ve ekonomiyi olumsuz etkiledi.
Fransa'da en yüksek alarm seviyesi
Fransa Başbakanı Sebastien Lecornu, sağlık hizmetlerinde en yüksek alarm seviyesinin devreye alındığını açıkladı.
Bu kapsamda hastaneler acil olmayan ameliyatları erteleyebilecek, tüm personel ve kaynaklar sıcak çarpması ile aşırı sıcaklardan etkilenen hastalara yönlendirilecek.
Paris'te haziran ayı için tüm zamanların sıcaklık rekoru kırılarak termometreler 40,9 dereceyi gösterdi.
Paris Belediye Başkanı Emmanuel Grégoire de özellikle 50-70 yaş arasındaki sağlıklı bireylerin normal yaşamlarına devam ederek riskin farkına varmadıklarını belirterek halka dikkatli olma çağrısında bulundu.
Çok sayıda can kaybı ve kapanan okullar
Sıcak hava dalgası Avrupa'nın birçok ülkesinde can kayıplarına yol açtı.
Fransa'da serinlemek amacıyla deniz ve nehirlere giren en az 48 kişi boğularak yaşamını yitirdi. Ayrıca kapalı araçta kalan iki çocuk da aşırı sıcak nedeniyle hayatını kaybetti.
Fransa Eğitim Bakanı Edouard Geffray, yaklaşık 13 bin 500 okulun kapatıldığını veya ders programlarının değiştirildiğini açıkladı.
Fransız meteoroloji kurumu sıcaklıkların kademeli olarak düşmesini beklese de alarm Almanya, Avusturya ve İtalya'ya kaydı.
Almanya'da hafta sonu sıcaklıkların 41 dereceye ulaşabileceği uyarısı yapılırken, İtalya Sağlık Bakanı Orazio Schillaci artan ölümler nedeniyle acil toplantı düzenledi.
İngiltere'de ise Londra'daki bazı turistik mekanlar kapatıldı, ülkenin güneyindeki ulaşım ağlarında ciddi aksamalar yaşandı.
Isı kubbesi nedir?
Uzmanlara göre sıcak hava dalgasının temel nedeni "ısı kubbesi" (Heat Dome) olarak bilinen atmosfer olayı.
Batı Avrupa üzerinde oluşan yüksek basınç sistemi, sıcak havayı adeta bir kapağın altında hapsediyor. Hapsolan hava giderek daha fazla ısınıyor, bulut oluşumu engelleniyor ve serin hava girişine izin verilmiyor. Sonuçta bölge dev bir fırın gibi çalışıyor.
Jet akımı zayıfladı
Bir diğer neden ise jet akımındaki değişim.
Kuzey Kutbu'nun dünyanın geri kalanından daha hızlı ısınması nedeniyle jet akımı zayıfladı ve daha yavaş hareket etmeye başladı.
Bu durum, Kuzey Afrika'dan gelen aşırı sıcak hava kütlelerinin Güney ve Batı Avrupa üzerinde günlerce sabit kalmasına neden oluyor.
Avrupa dünyanın en hızlı ısınan kıtası
Copernicus İklim Değişikliği Servisi ile Dünya Meteoroloji Örgütü'nün raporlarına göre Avrupa, dünyanın en hızlı ısınan kıtası konumunda bulunuyor.
Kıtadaki sıcaklık artışı küresel ortalamanın yaklaşık iki katı hızla gerçekleşiyor.
Bilim insanları, karbon emisyonlarının neden olduğu küresel ısınmanın günümüzdeki sıcak hava dalgalarını sanayi devrimi öncesine göre 5 ila 10 derece daha şiddetli hale getirdiğini belirtiyor.
Denizler de sıcaklığı artırıyor
Akdeniz ve Atlas Okyanusu'nda deniz suyu sıcaklıklarının rekor seviyelere ulaşması da sıcak hava dalgasını besleyen önemli faktörlerden biri oldu.
Normalde karaları serinleten denizler artık sıcak ve nemli hava taşıyarak özellikle Güney ve Orta Avrupa'da bunaltıcı koşulları artırıyor.
Teknoloji ve ekonomi de etkileniyor
Uzmanlar sıcak hava dalgasının "kısır döngü" oluşturduğuna dikkat çekiyor.
Artan sıcaklıklar nedeniyle haneler, şirketler ve veri merkezleri daha fazla elektrik tüketiyor. Bu da fosil yakıt kullanan enerji santrallerinin daha fazla çalışmasına ve karbon salımının artmasına yol açarak küresel ısınmayı daha da hızlandırıyor.
Kuraklık nedeniyle Ren ve Tuna gibi büyük Avrupa nehirlerinde su seviyelerinin düşmesi ise nükleer ve termik santrallerin soğutma sistemlerini tehdit ediyor. Bu durum, enerji arzında aksamalara ve iletişim ile bulut bilişim altyapılarında sorunlara yol açabileceği endişesini artırıyor.
Almanya'da milyarlarca euroluk ekonomik kayıp
2026 yılı haziran ayı Almanya'da meteorolojik kayıtların tutulmaya başlanmasından bu yana en sıcak haziran olarak kayıtlara geçti.
Aşırı sıcaklar yalnızca insan sağlığını değil, iş gücü verimliliğini de olumsuz etkiliyor. Artan hastalıklar ve yüksek soğutma maliyetleri şirketler üzerinde büyük ekonomik yük oluşturuyor.
Almanya'da özel konutların yalnızca yüzde 6'sında klima bulunurken, ofis binalarının yaklaşık yarısında soğutma sistemi yer alıyor.