Nature Reviews Earth & Environment dergisinde yayımlanan kapsamlı bir küresel inceleme, iklim değişikliğinin dağlık bölgelerde çevredeki alçak alanlara göre daha hızlı ve daha yıkıcı etkiler yarattığını ortaya koydu. Araştırmaya göre yüksek rakımlarda sıcaklık artışı, küresel ortalamanın üzerine çıkmış durumda.
Portsmouth Üniversitesi’nden Doç. Dr. Nick Pepin liderliğindeki uluslararası araştırma ekibi, dünya genelindeki dağ sistemlerine ait iklim verilerini analiz etti. Rocky Dağları, Alpler, And Dağları ve Tibet Platosu’nu kapsayan çalışmada, 1980–2020 yılları arasında dağlık bölgelerin çevrelerine kıyasla yüzyılda ortalama 0,21 derece daha hızlı ısındığı belirlendi.
Araştırmada yağış rejimlerinde de önemli değişimler tespit edildi. Yağışların daha düzensiz hale geldiği, kar yağışının ise giderek azalarak yağmur şeklinde gerçekleştiği kaydedildi. Bu durumun, özellikle dağlardaki kar örtüsü ve buzulların hızla erimesine yol açtığı vurgulandı.
Dr. Pepin, dağlık bölgelerin Arktik alanlarla benzer özellikler taşıdığına dikkat çekerek, “Kar ve buzun hızla kaybolması, bu bölgelerde ekosistemleri derinden etkiliyor. Ancak daha da çarpıcı olan, rakım arttıkça iklim değişiminin hızının daha da artması” dedi.
Araştırmaya göre dünya genelinde bir milyardan fazla insan, içme suyu ve tarım için dağlardaki kar ve buzullara bağımlı. Özellikle Çin ve Hindistan gibi nüfusu yüksek ülkeler, su kaynaklarının önemli bir bölümünü Himalayalar’dan sağlıyor. Bilim insanları, kar yerine yağmur yağmasının ani ve yıkıcı sellere yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
Çalışmada ayrıca artan sıcaklıkların, bitki ve hayvan türlerini daha yüksek rakımlara göç etmeye zorladığı belirtildi. Uzmanlar, bazı türlerin dağ zirvelerinde sıkışarak yok olma riskiyle karşı karşıya kalabileceğini ve ekosistemlerin geri dönülmez biçimde değişebileceğini ifade ediyor.
Araştırmacılar, son dönemde Pakistan’da yaşanan ve binden fazla kişinin hayatını kaybettiği şiddetli muson yağışları ve sel felaketlerinin, dağlık bölgelerde iklim kaynaklı risklerin ne kadar büyüdüğünü açık biçimde gösterdiğini vurguladı.