Dostlar ikiye ayrılır: İyi dost ve kötü dost. “İyi dost kötü günde belli olur.” En dar günde, çağrı ihtiyacı duyulmadan dostlar aynı safta bulur kendilerini.
Theophrastus; “Gerçek dostları iyi günlerinizde davet edince gelirler; kara günlerinizde davetsiz gelirler.” diyor. Düşenin hâlinden düşen kadar dost da anlar, anlıyor olmalıdır.
Aristoteles; “Felaket, gerçek dost olmayanları açığa çıkarır.” diyor. Kötü dostları böyle bilmiş olacağız.
Kötü dostu tanımak için belki dostsuz geçirilen bir felaket olur; ancak her acı ve vaveylada dostsuz, uluortada kalanların aklından şüphe etmek gerektir.
Öyle her seferinde “dostlar”ın gücüne güvenerek de küheylanlık yapılmaz. Hegel; “En vefakâr dostumuz gölgemizdir, bilirsiniz. Ama unutmayın ki; o da yoldaşlık etmek için güneşli havayı bekler.” diyor.
Çıkar ve menfaat endeksli dostlukların ömrü, ortadaki çıkar ve menfaatin ömrü kadardır. “Öküz öldü, ortaklık bozuldu.” deyimi bunun için iyi bir tanımlamadır.
Dostlukların temelini fanilikler teşkil edince, orada dostluklar değil çıkar ilişkisi vardır demektir. Çıkarlarını esas alanların, başkaları için kendilerinden vazgeçeceklerini düşünmek saflık olur.
Hak ve hakikat eksenli dostlukların temeli de geleceği de sağlam olur. Öyle dostlar edinmenin bedeli ağır olsa da getirisi kıymetli olup onurdur, izzettir ve şereftir.
İzzet ve onur sahibi insanların iki dünyada da kurtuluşu muhakkaktır. Konfüçyüs; “Herkesle arkadaşlık yapın; ama sadece erdemlilerle dost olun.” diyor.
Müminler, gerçek dostluğu kendileri gibi mümin olanlarla kurmalı; aksi takdirde hüsran mukadderdir. Çünkü gerçek izzet Allah’ın katındandır ve iyi dost edinen müminler içindir. Dost ararken kusursuz olanı aramak da insanı dostsuz bırakır, diyor Hz. Mevlâna.
Şaşkın müzebzebinlerin akıbeti ise büyük bir hüsran ve gerçek bir yanılmayla neticelenir. Gerçek dostu olmayan kadar yalnız kimse yoktur.
Bir dost arayışında olanın da öncelikle kendisinin iyi bir dost olması gerektiğini unutmaması elzemdir.
Bugün “dost” sitemi/şikâyeti yapanların, nasıl dostlar edindiklerine öncelikle bakıp bundan sonrası için akıllanmaları, öncelikle kendi faydalarına olacaktır.
Hak-hakikat üzerine iyi ve gerçek dostlar olanlar olmak dileğiyle…