Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), şekerli ve alkollü içecekler üzerindeki vergilere ilişkin yeni raporunu yayımladı.
Raporda, birçok ülkede düşük ve etkisiz vergi oranları nedeniyle şekerli ve alkollü içeceklerin giderek ucuzladığına dikkat çekilerek, bunun özellikle çocuklar ve genç yetişkinlerde obezite, diyabet, kalp hastalıkları, kanser ve yaralanmaları artırdığı vurgulandı. DSÖ, zayıf vergi sistemlerinin sağlık harcamaları üzerinde önlenebilir hastalıklardan kaynaklanan ağır bir mali baskı yarattığı uyarısında bulundu.
Rapora göre şekerli ve alkollü içeceklerin küresel pazarı milyarlarca dolarlık gelir oluştururken, hükümetler bu ekonomik değerin yalnızca küçük bir bölümünü sağlık vergileri yoluyla elde ediyor. Uzun vadeli sağlık ve ekonomik maliyetlerin ise büyük ölçüde toplum tarafından üstlenildiği ifade edildi.
Raporda alkollü içeceklere ilişkin çarpıcı veriler de yer aldı. En az 167 ülke alkollü içecekleri vergilendiriyor,
12 ülkede alkol tamamen yasak, buna karşın, vergiler enflasyon ve gelir artışına ayak uyduramadığı için alkol birçok ülkede 2022’den bu yana daha erişilebilir hale geldi. Şarap, belirgin sağlık risklerine rağmen çoğu Avrupa’da olmak üzere en az 25 ülkede vergilendirilmiyor. Küresel medyan tüketim vergisi oranları ise bira için %14, sert alkollü içecekler için %22,5 seviyesinde kaldı.
DSÖ, Temmuz 2025’te başlattığı “3’e 35” adlı küresel girişim kapsamında, tütün, alkol ve şekerli içeceklerin gerçek fiyatlarının 2035’e kadar en az %50 artırılmasını hedefliyor. Amaç, bu ürünleri zamanla daha az ulaşılabilir hale getirerek tüketimi azaltmak.
DSÖ, alkolsüz içeceklere özel tüketim vergisi uygulayan ülkelerin neredeyse yarısının şişe suyunu da vergilendirilebilir ürünler arasına aldığını hatırlatarak uyardı. Raporda, “Su gibi sağlıklı alternatifler teşvik edilmeli, vergilendirilmemelidir”
ifadelerine yer verildi.