Scarborough Shoal girişinde Çin’in gemiler ve yüzer bariyer konuşlandırarak kontrolü sıkılaştırdığı, elde edilen uydu görüntüleriyle ortaya kondu.
Scarborough, Asya’nın en tartışmalı deniz bölgelerinden biri olarak öne çıkıyor. Diplomatlar ve analistler, uzun süredir devam eden gerilimlerin silahlı çatışmaya dönüşmesinden endişe ediyor.
Bölgede dört balıkçı teknesi, bir Çin donanması ya da sahil güvenlik gemisi ve yeni bir yüzer bariyerin varlığı dikkat çekiyor. Bu gelişme, Filipinler’in kendi sahil güvenlik ve balıkçılık gemilerini bölgeye göndererek Çin devriyeleri nedeniyle sık sık uzaklaştırılan balıkçılarını desteklemeye çalıştığı bir dönemde yaşandı.
10 ve 11 Nisan’da çekilen fotoğraflar, balıkçı teknelerinin sığlığın girişine demirlediğini ve 11 Nisan tarihli görüntüde girişin yüzer bir bariyerle kapatıldığını gösteriyor.
Uydu görüntü sağlayıcısı Vantor (eski adıyla Maxar Technologies), 10 Nisan’da girişin hemen dışında Çin’e ait olduğu değerlendirilen bir donanma veya sahil güvenlik devriye gemisinin görüldüğünü bildirdi. Çin Savunma Bakanlığı ise konuşlandırmaya ilişkin Reuters’ın sorularına yanıt vermedi.
Geleneksel olarak zengin bir balıkçılık alanı olan Scarborough Sığlığı, tamamen Philippines’in münhasır ekonomik bölgesi içinde yer almasına rağmen China da burayı kendi toprağı olarak görüyor.
Geçtiğimiz yıl Çin’in bölgede ulusal doğa rezervi kurma kararı, Filipin güvenlik yetkilileri tarafından “işgal için açık bir bahane” olarak değerlendirilmişti.
Filipin Sahil Güvenliği sözcüsü Jay Tarriela, Çin’in 10-11 Nisan tarihlerinde girişe 352 metre uzunluğunda bir yüzer bariyer yerleştirdiğini açıkladı.
Tarriela, sığlık içinde altı Çin deniz milis gemisi, dışında ise üç geminin gözlemlendiğini ve girişin engellenmeye çalışıldığını söyledi. Filipinler bu bölgeyi Bajo de Masinloc olarak adlandırırken Çin Huangyan Adası ismini kullanıyor.
Filipinler daha önce bu tür bariyerleri kesmiş olsa da, son bariyerin hafta sonu itibarıyla Çin tarafından kaldırıldığı değerlendiriliyor. Buna rağmen Filipin donanması devriyelerini sürdürüyor.
Filipin Donanması sözcüsü Roy Trinidad, 5-12 Nisan tarihleri arasında bölgede 10 Çin sahil güvenlik gemisinin tespit edildiğini açıkladı.
Egemenlik belirsiz, kontrol fiilen Çin’de
Tarafların karşılıklı iddialarına rağmen bölge üzerinde resmi egemenlik tesis edilmiş değil. Buna karşın Scarborough Sığlığı fiilen Pekin’in kontrolü altında bulunuyor; Filipin tekneleri ise bölgede faaliyet göstermeye çalışmayı sürdürüyor.
Ocak ayında Philippines ve United States orduları bölgede ortak tatbikat düzenledi. Bu, iki müttefik arasında gerçekleştirilen 11. ortak faaliyet oldu.
Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr. döneminde ABD ile askeri iş birliği artarken, bu durum Çin’in Güney Çin Denizi’ndeki artan varlığına karşı bir denge unsuru olarak değerlendiriliyor.
Bu ay içinde iki ülkenin binlerce askerle Filipinler genelinde geniş çaplı tatbikatlar yapması planlanıyor. Diplomatlar, bu gelişmeleri ve genel gerilimi yakından izliyor. ABD’nin İran krizi ve Hürmüz'ü yeniden açma çabalarına odaklanmasının Çin tarafından fırsat olarak değerlendirildiği belirtiliyor.
Çin, 2012 yılında Filipinler ile yaşanan kriz sonrası bölgeyi fiilen kontrol altına almış ve o tarihten bu yana sahil güvenlik ile balıkçı gemilerini bölgede konuşlandırmayı sürdürüyor.
Manila, Çin’in bazı balıkçı teknelerinin aslında deniz milisi olarak faaliyet gösterdiğini savunsa da Pekin bu iddiaları kabul etmiyor.