Mısır’da, özellikle 2010–2022 yılları arasında üretilmiş eski ve bozuk cep telefonlarının satın alınması konusunda hararetli bir yarış yaşanıyor. Bunun temel nedeni, telefonların “anakart” (bord) kısmında çok küçük miktarlarda da olsa bulunan altının çıkarılması. Altın, ekranlarda ise daha düşük oranlarda yer alıyor.
Cep telefonlarının içindeki ana kartta altın, paslanmayı önlemek ve ağ iletiminde istikrar sağlamak amacıyla düşük oranlarda kullanılıyor. Bu nedenle günümüzde altını kimyasal işlemlerle bu parçalardan ayırmaya yönelik yöntemler uygulanıyor ve ham haliyle değerlendirilmesi hedefleniyor.
Bu kapsamda Mısır Ticaret Odası İletişim ve Mobil Cihazlar Şubesi Başkan Yardımcısı mühendis Velid Ramazan, bu tür ticaretin uzun yıllardır var olduğunu, geçmişte altın çıkarma işlemlerinin daha çok bilgisayarlar üzerinden yapıldığını söyledi.
Ramazan, eski ve bozuk telefonların içindeki altın oranının çok düşük olduğunu, bu nedenle ne cep telefonu piyasasını ne de altın piyasasını etkileyecek düzeyde olmadığını belirterek, bunun ancak “altın kırığı” olarak nitelendirilebileceğini ifade etti.
Ramazan, eski telefonlardan altın çıkarılmasının özel hazırlıklar ve teknik imkanlar gerektirdiğini, bu nedenle bunun bireysel girişimlerle sınırlı kaldığını vurguladı. Ayrıca, anakarttan elde edilen altının geri dönüştürülerek yeni telefon üretiminde kullanılmasının pratikte mümkün olmadığını söyledi.
Bu sektörün esasen Hong Kong merkezli olduğunu, ABD’nin ise Kovid-19 salgını ve sonrasında yaşanan krizlerin ardından bu alana girdiğini belirten Ramazan, pazarın sanıldığı kadar büyük olmadığını, bunun yeni bir “fenomen” olarak görülmemesi gerektiğini kaydetti.
Eski telefonlardan altın çıkarılmasının Mısır’daki cep telefonu piyasasına hiçbir etkisi olmadığını belirten Ramazan, ülkedeki fabrikaların yalnızca montaj yaptığını, asıl üretim merkezlerinin başka ülkelerde bulunduğunu da ekledi.
Bozuk telefonları toplama yarışı
Öte yandan, ikinci el cep telefonu ticareti yapan büyük satıcılardan Abdullah Halva, Mısır’da son dönemde bozuk ve kullanılamaz durumdaki cep telefonlarının “anakartlarını” elde etmek için ciddi bir rekabet yaşandığını, bu parçaların artık “kilo” ile ve yüksek fiyatlardan satıldığını söyledi.
Halva, bu ticaretin 5–6 yıl önce de var olduğunu ancak çok sınırlı olduğunu, o dönemde anakart kilosunun yalnızca 5–10 Mısır lirası arasında satıldığını, bozuk ekranların ise sokaklara atıldığını anlattı.
Günümüzde ise bozuk telefonların anakartlarının kilosunun 300 ile 700 Mısır lirası arasında değiştiğini belirten Halva, altın ve bakır içeren kırık ekranların kilosunun da 100 liraya kadar çıktığını, bu rakamların artmasının beklendiğini söyledi.
Halva, sosyal medyada verilen sponsorlu ilanlarla büyük miktarlarda anakart alımı yapılmaya başlandığını, kilo fiyatının kimi zaman 1000 liraya kadar çıktığını ve alıcıların ülkenin her yerinden geldiğini ifade etti.
Bu nedenle gelecekte bu pazarın ciddi bir büyüme yaşayabileceğini belirten Halva, altın fiyatlarının küresel ölçekte rekor seviyelere ulaşmasının bu ticarete olan ilgiyi artırdığını vurguladı. “Altın çıkarmak kolay ve hızlı bir iş değil ama bu ticaret için özel olarak hazırlanan laboratuvarlar kuruluyor. Hatta bozuk telefon sahipleri bile artık cihazları için yüksek meblağlar talep ediyor” dedi.
Telefonlarda neden altın kullanılıyor?
Cep telefonlarından altın çıkarılması ve bakımı konusunda uzman olan Edhem el-Vekil ise tüm cep telefonu türlerinde altın kullanılmasının, cihazın çalışma verimliliğini ve sinyal istikrarını sağladığını söyledi.
el-Vekil, cep telefonlarının sinyalleri ileten karmaşık bir bağlantı ağına sahip olduğunu, bu bağlantıların altınla kaplandığını; çünkü altının paslanmaya karşı dayanıklı ve iyi bir iletken olduğunu belirtti.
Bu nedenle 2010–2020 yılları arasında üretilen telefonlarda anakarttaki altın oranının daha yüksek olduğunu söyleyen el-Vekil, daha sonraki yıllarda üretilen cihazlarda paslanmaya karşı daha dayanıklı başka metallerin kullanılmaya başlandığını, bunun da eski cihazlara olan ilgiyi artırdığını ifade etti.
Altın çıkarma yöntemleri
Altının telefonlardan çıkarılmasında kullanılan yöntemlere değinen el-Vekil, laboratuvarlarda genellikle içme ve tıbbi kullanım sularının dezenfeksiyonunda da kullanılan “trikloroizosiyanürik asit” adlı bir maddenin, tuzlu suyla karıştırılarak altını çözen bir çözelti elde edildiğini anlattı.
Bu çözeltiden altının, kükürtlü bir madde yardımıyla ayrıştırıldığını, hatta civanın da bu işlemde kullanılabildiğini belirtti. Ayrıca, anakartın metal bileşenlerinin kostik soda benzeri bir çözeltide eritilmesi, ardından cıva nitratı eklenerek altının bakırdan ayrılması ve daha sonra eritilerek tek bir külçe haline getirilmesi gibi yöntemlerin de kullanıldığını söyledi.
Mısır Ticaret Odası Altın ve Mücevherat Şubesi üyesi Ahmed Habib ise bu tür faaliyetlerin son dönemde fark edilir hale geldiğini, ancak telefonlardan çıkarılan altının genellikle ham ve düşük saflıkta olduğunu belirtti.
Habib, yaptığı açıklamada, bu altının piyasada “kırık altın” olarak adlandırıldığını ve yalnızca belirli kuyumcular tarafından kabul edilip yeniden işlendiğini, Mısır altın piyasasında kayda değer bir etki yaratmadığını ifade etti.