Uzman Karakaş Türkiye Gazetesindeki köşe yazısında, Kurban bayramında mesai uygulamasının mevzuat detaylarını madde madde açıkladı ve bayramda çalışan işçi "bir verip iki alması" gerekiyor diyerek çifte yevmiye konusunun altını defalarca çizdi.
9 GÜNLÜK TATİL HER ÇALIŞANI KAPSIYOR MU?
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın talimatıyla 4,5 günlük bayram izni 9 güne yükseltildi. Ancak bu düzenleme Özel sektör çalışanlarını kapsamıyor.
İsa Karakaş kaleme aldığı bu konuyla ilgili "Ancak özel sektör işvereni isterse işçisine bu imkânı tanıyabilir. Yıllık izin, ücretsiz izin yahut telafi çalışmasıyla aradaki günler dengelenebilir. Lakin zorla tatil dayatmak da, zorla çalıştırmak da hukuka aykırıdır. İşçi ile işveren arasında iyi niyet ve diyalog esastır" ifadelerini kullandı.
İŞÇİ İSTEMEZSE ÇALIŞMAYABİLİR Mİ?
Uzman Karakaş konuya dair, işçinin kendi rızası olmadan bayramda Bayram günlerinde çalışmaya zorlanamayacağını vurguladı. Iş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesinde özel bir düzenleme detayı yoksa çalışan işçinin " Hayır" diyebilme hakkına sahip olduğunun altını çizen Karakaş, şu noktalara değindi:
"Eski tabirle 'muvaffakatname' yani işçinin onayı olmadan bayramda zorla mesai yaptırılamaz. İş sözleşmesinde ya da toplu sözleşmede aksi bir hüküm bulunmadıkça, işçi 'Hayır' dediği için haklı sebeple kapı dışarı edilemez. Onayı alınmayan bir işçinin sırf bayramda işe gelmedi diye işten çıkarılması, ona kıdem tazminatı hakkı doğurur. Zorla çalıştırma girişimi ise işçi lehine 'haklı fesih' sebebi teşkil eder. İşçi onay vermiş olsa dahi, 30 gün önceden yazılı bildirimle bu onayını geri çekebilir. Bu durumda işveren baskı kuramaz"
BAYRAMDA: ÇİFTE YEVMİYE
Bahsettiği konular arasında en göze çarpan başlık ise bayram mesaisinin ücret detayı oldu. Resmi tatilde çalışmayan personel maaşını eksiksiz alırken, tahlili kapsamında çalışan işçi ise ayrıca günlük ücret ödenmesi gerekmektedir.
Uzman isim bunu şöyle anlattı:
"Bayramda çalışan işçi, "bir koyup iki almalıdır." Hesap basittir:
- Hiç çalışmazsa: O günün ücretini bir iş karşılığı olmaksızın tam alır.
- Tatil yapmayıp çalışırsa: Çalıştığı her gün için ilave bir günlük ücret (çifte yevmiye) hak eder.
Örnek: Günlük net ücreti 4.000 TL olan bir mühendis, bayrama denk gelen çalıştığı her gün için örneğimizde çalıştığında 8.000 TL kazanır. Toplam 4,5 günlük bayram maratonunda tam mesai yapan bu kişi, maaşına ek olarak 18.000 TL ilave ödeme alır"
“İZİN VERELİM, ÜCRET ÖDEMEYELİM” SÜRECİ DEVAM MI EDİYOR?
Uzman işverenlerin " bayramda mesai yaptın, sonrasında izin alırsın" yaklaşımının yasalara aykırı olduğunu hatırlattı:
"İşveren, "Bayramda çalıştın, sonra bir gün izin yap" diyerek ücret yerine izin kullandıramaz. Kanun nettir: Bayram mesaisinin karşılığı sadece paradır.
Ayrıca bu ek ödemeler, emekli maaşını hesaplayan SGK matrahını da müspet yönde etkiler.
Bayram günü normal sürenin (haftalık 45 saatin) üstünde çalışan, çifte yevmiyenin yanı sıra %50 zamlı fazla mesai de alır.
Hafta tatili bayrama denk gelirse, 45 saat aşımı otomatik fazla mesai sayılır. “Emek, en yüce değerdir” buyurmuş büyüklerimiz. Bu değerin karşılığı da geciktirilmemelidir. Bayram ücretleri en geç maaş günü ödenmelidir"