Son yıllarda 50 yaş altındaki kişilerde kolorektal kanser (kalın bağırsak ve rektum kanseri) nedeniyle artan ölümler, doktorlar arasında endişeye yol açarken, bu gizemli eğilimin nedenlerini belirlemeye yönelik bilimsel araştırmalar da hız kazanmış durumda.
Geçen yıl Journal of the National Cancer Institute’da yayımlanan ve Avustralya, Kanada, ABD ile Birleşik Krallık verilerini kullanan bir araştırma, 1990’larda doğan kişilerin kolorektal kansere yakalanma riskinin 1960’larda doğanlara kıyasla dört kat daha fazla olduğunu ortaya koydu.
Geçen ay JAMA dergisinde yayımlanan bir çalışmaya göre kolorektal kanser, ABD’de artık 50 yaş altındaki kişiler arasında kansere bağlı ölümlerin başlıca nedeni haline geldi. Belfast Queen’s Üniversitesi’nde onkoloji profesörü Helen Coleman, “Gerçekten ürkütücü bir durum, ancak başlangıçta kaydedilen oranlar çok düşüktü” dedi ve bazı bölgelerde tarama programlarının iyileştirilmesi sayesinde ileri yaştaki kişilerde oranların sabitlendiğini hatta azaldığını belirtti.
Gençlerin bu kansere yakalanma ihtimalini pek düşünmemesi nedeniyle, hastalık çoğu zaman geç evrede teşhis ediliyor. Geçen hafta 48 yaşında bu hastalığın komplikasyonları nedeniyle ölen Amerikalı oyuncu James Van Der Beek de buna örnek gösteriliyor. Sağlıklı bir yaşam tarzı sürdürmesine rağmen kansere yakalanan oyuncu, geçen Aralık ayında yaptığı açıklamada, “Saunaya gidiyor, soğuk duş alıyordum ve benzeri şeyler yapıyordum ama üçüncü evre kanserim olduğunu bilmiyordum” demişti.
Ölümünden önce zayıf yapısıyla bilinen Van Der Beek, hafif dahi olsa belirtileri olan herkesin tarama yaptırması çağrısında bulunmuş ve “Bunu herkese duyurmak istiyorum: Eğer 45 yaşındaysanız ya da daha büyükseniz, doktorunuza danışın!” ifadelerini kullanmıştı. Aynı hastalık, “Black Panther” filmindeki rolüyle tanınan Amerikalı oyuncu Chadwick Boseman’ın da 43 yaşında ölümüne neden olmuştu.
Kuzey İrlanda’da yapılan bir araştırmaya göre vakaların büyük çoğunluğu yaşlılarda görülüyor; 50 yaş altındaki kişilerde kolorektal kanser vakaları toplam teşhislerin yalnızca yüzde 6’sını oluşturuyor.
Kolorektal kanserin nedenleri neler?
Kolorektal kanser; aşırı kilo ve sağlıksız yaşam tarzıyla, yani kötü beslenme, hareketsizlik, alkol tüketimi ve sigara kullanımıyla ilişkilendiriliyor. Ancak Coleman’a göre bu faktörler tek başına “nispeten kısa bir zaman diliminde gözlenen büyük artışı” açıklamaya yetmiyor.
Coleman, geçen yıl Nature dergisinde yayımlanan bir çalışmanın bu konuda “son derece önemli bir ilk kanıt” sunduğunu belirtti. Araştırma, kolibaktin adı verilen ve bakterilerin kendilerini diğer mikroplara karşı korumak için kullandığı genetik bir toksine ait DNA mutasyonlarının, kolorektal kanserli genç hastalarda daha yaşlı hastalara kıyasla daha yaygın olduğunu ortaya koydu. Bu toksin, E. coli bakterisi tarafından üretiliyor. Ancak bu bulgunun ek araştırmalarla doğrulanması gerekiyor.
Diğer bazı çalışmalar ise sık antibiyotik kullanımının erken yaşta kolorektal kanserle bağlantılı olabileceğini öne sürüyor.
Leeds Üniversitesi’nden araştırmacı Jenny Seligmann, AFP’ye yaptığı açıklamada, bu ani artışı açıklayan kesin bir neden bulunmadığını kabul ederek, bu gizemin araştırmacıları özellikle insan bağırsaklarında yaşayan ve hala büyük ölçüde bilinmeyen mikroorganizmaları incelemeye yönelttiğini söyledi. Seligmann ayrıca kolorektal kanserin birçok alt türü bulunduğunu, bunun da nedenlerinin çeşitliliğine işaret ettiğini belirterek, “Tek bir neden saptamak çok zor olacak” dedi.
İshal ve kabızlık, dışkıda kan, açıklanamayan kilo kaybı ve yorgunluk endişe verici belirtiler arasında yer alıyor.
Gençler arasındaki vaka artışı karşısında ABD, 2021 yılında taramaya başlama yaşını 50’den 45’e düşürdü. Diğer ülkelerin de benzer adımlar atması yönünde çağrılar artıyor. Birleşik Krallık ve Fransa’da ise tarama 50 yaşından itibaren yapılıyor.