Türkiye'nin jeopolitik gücünü yansıtan en önemli unsurların başında gelen Türk Boğazları'nda uluslararası deniz trafiğine yönelik yeni bir fiyatlandırma takvimi başlıyor. Herhangi bir yerel limana uğramadan doğrudan geçiş yapan yabancı gemilerden tahsil edilen bedeller, ülkenin ekonomik menfaatleri doğrultusunda yeniden hesaplandı. Temmuz ayı itibarıyla yürürlüğe girecek olan güncel tarife ile birlikte, boğazlardaki stratejik avantajın devlet gelirlerine daha yüksek bir döviz girdisi olarak yansıması planlanıyor.
GEÇİŞ ÜCRETİ 6,70 DOLARA YÜKSELİYOR
Uluslararası denizcilik kuralları ve 1936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi çerçevesinde, geçiş bedelleri "altın frank" birimi ve gemilerin net tonajı (NRT) baz alınarak belirleniyor. Fiyatlandırma politikasında son yıllarda atılan adımlara ve değişen tarifelere dikkat çeken Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, süreci şu sözlerle aktardı:
"1983 yılından 7 Ekim 2022 yılına kadar boğazlardan geçen uluslararası gemilerden net ton başına 0,80 dolar alınıyordu. 39 yılın ardından 2022'de Cumhurbaşkanı Kararı ile güncelleme yaparak gemilerden net ton başına alınan ücreti 4,08 dolara çıkardık. Bu ücreti 1 Temmuz 2023'ten itibaren 4,42 dolar, 1 Temmuz 2024'te 5,07 dolar, 1 Temmuz 2025'te 5,83 dolar yapmıştık. Bu yıl da düzenlemeye gidiyoruz ve 1 Temmuz 2026'da boğazlardan geçen uluslararası gemilerden alınacak geçiş ücretini 6,70 dolar olarak yeniden güncelliyoruz"
ÜÇ FARKLI KALEMDE HİZMET BEDELİ ALINIYOR
Sözleşme yükümlülükleri gereği, uğraksız geçiş yapan gemilerden sağlık denetimi, tahlisiye (kurtarma) ve fener hizmetleri olmak üzere üç ana başlık altında ödeme talep ediliyor. Uygulanan bu tarifelerin her yıl temmuz ayında yukarı yönlü güncellenmesiyle devlet kasasına giren gelirlerde ciddi bir ivme yakalandığı belirtiliyor.
DEVLETİN KASASINA GİRECEK DÖVİZ KATLANACAK
Son dönemde yapılan tarife değişikliklerinin ardından hazineye sağlanan mali katkı tablosu da netleşti. Elde edilen gelirlerin yıllar içindeki artış oranına vurgu yapan Uraloğlu, ekonomik beklentilere ilişkin şu ifadeleri kullandı:
"Yıllar itibarıyla gemi geçişlerinden alınan ücretlerin ülkemiz ekonomisine katkısı 1 Temmuz 2021-30 Haziran 2022'deki geçişlerde 38 milyon dolar, 1 Temmuz 2024-30 Haziran 2025'teki gemi geçişlerinde 223 milyon dolar oldu. 1 Temmuz 2025 ile 30 Haziran 2026 arasında ise Türk Boğazları'ndan geçen gemilerden elde edeceğimiz gelirin 254 milyon dolar olmasını bekliyoruz. Ülkemize önemli miktarda döviz kazandıracak bu gelir artışı ve yapılan fiyat güncellemeleri, ekonomiye sağlayacağı katkıyı gözler önüne seriyor. Böylece ülkemize sağlanan döviz girdisinin güçlenmesi ve devlet gelirlerinin artırılması hedefleniyor"
